(107) Ze voelde zich steeds meer in de steek gelaten

Alsof het zo had moeten zijn. Ergens, onderweg raakte ik tijdens een koffiestop in gesprek met Kathy (een gefingeerde naam). De blog gaat over haar en haar partner John (ook een gefingeerde naam), die worstelen met de ziekte van Kathy.

Het verhaal van Kathy

Kathy heeft borstkanker en de behandeling daarvan is ingrijpend en hebben de nodige gevolgen op en in het lichaam en op het lichaamsbeeld. De gevolgen zijn niet alleen fysiek, maar ook emotioneel en dat wordt ook zo door haar ervaren.

Het veranderende lichaamsbeeld en de emotionele beleving kan worden gezien als een rouwreactie… op dat wat was… en nu is. En dat geldt niet alleen voor Kathy maar ook voor John.  Belangrijk is daarbij op te merken dat ieders rouwreactie en de manier waarop Kathy en John daarmee omgaan voor ieder verschillend is.

Nu Kathy weer langzaam opkrabbelt is John in zijn werk gevlucht. En tegelijkertijd begint Kathy nu pas te beseffen wat zij voelt… wat haar is overkomen… en… hoe moet ze nu verder. En juist op dit moment voelt Kathy zich daardoor door John steeds meer in de steek gelaten.

Zonder John te hebben gesproken

Ja, wat volgt zijn aannames, maar het zou zomaar kunnen zijn dat John diep van binnen van alles voelt… en dit niet weet te verwoorden… of het misschien zelfs… niet wil verwoorden.

Het zou ook zomaar kunnen zijn dat terwijl Kathy de behandelingen en ingrepen onderging, John er voor Kathy alleen maar kon zijn en ondersteuning kon geven. John begreep dat haar lichaam tijdens die periode aan “topsport” deed en nog doet, terwijl Kathy fysiek te moe was om veel, of om misschien zelfs ook maar iets te kunnen doen. In die periode was John voornamelijk de crisismanager in huis; maakte zich zorgen over hoe haar genezingsproces verliep… maakte zich zorgen hoe de kinderen en de familie met haar ziekte omgingen… regelde de huishouding… hoe ging zijn bedrijf of werkgever daarmee om. Heeft John wel tijd gehad of tijd kunnen nemen om voor zich zelf werkelijk te beseffen wat de gevolgen van Kathies ziekte (kunnen) zijn?

En misschien zou het kunnen zijn dat John bang is… bang omdat hij niet weet hoe hij met haar ziekte en de gevolgen daarvan moet omgaan… en hoe het verder moet met Kathy… samen… of…

Communicatie

John en Kathy moeten met elkaar praten en vooral blijven praten.  Ja, voor mij is het helder, maar dat hoeft nog niet zo te zijn dat het voor John en Kathy helder is.

Naar mijn mening is het nodig dat Kathy en John samen om de tafel te gaan zitten en ieder zelf het verhaal doet over… wat wordt gevoeld… of gemist… wat de zorgen zijn… misschien zelfs bang voor is.

Naar mijn mening zou het ook goed zijn dit samen met een begeleider doen, zodat deze naast het helpen verwoorden van ieders verhaal tegelijkertijd ook begrip kan kweken dat zowel Kathy als John op een eigen manier door een rouwproces gaat. Het maakt niet uit hoe je door dat rouwproces gaat en hoe lang het duurt… als dat rouwproces maar wordt doorlopen!

(77) Communicatie

Wanneer je met een rouwende wil communiceren zal je deze figuurlijk moeten omarmen, moet je goed naar de ander kunnen luisteren, moet je willen begrijpen wat wordt verteld en moet je interesse in de ander tonen. Daar komt nog bij dat er onderwerpen ter sprake kunnen komen waar jij persoonlijk ook best moeite mee kan hebben.


Ieder mens verwerkt rouw of verdriet op een voor ieder unieke wijze. Er zijn geen standaardoplossingen voor rouwenden of voor mensen die buiten hun wil in moeilijke situaties zijn terecht gekomen. Maar om toch een begin te maken, om deze mensen te bereiken of te helpen, zullen we met ze moeten kunnen communiceren.

Vooropgesteld dat iemand die rouwt of in een moeilijke situatie verkeert, instaat is met je te praten of misschien zelfs met je zou willen praten, kan je er vanuit gaan dat het geen alledaags gesprek is dat je met elkaar voert, maar dat het juist veelmeer gaat om de ander te laten praten over de onderwerpen die zij of hij op dat moment belangrijk vindt. Op die momenten zal je… veel begrip moeten kunnen tonen en… veel inzicht moeten hebben in de puzzels waar deze op dat moment mee zit en… je zal vooral veel, heel veel empathie moeten hebben en… misschien zelfs een flinke dosis geduld. Je zal ook goed moeten kunnen omgaan met de (lange) stiltes die vallen in het “gesprek.”

SJR (NL-077) en MGF (UK-074) shutterstock_163706276Daar komt nog bij dat tijdens gesprekken met een rouwende ook veelal beladen onderwerpen ter sprake kunnen komen die we in onze cultuur (liever) uit de weg gaan. Onderwerpen zoals de dood, een leven na de dood, het geloof, het gemis van de ander en alle emoties die daar mee gepaard gaan. Onderwerpen waar je zelf ook een mening over hebt. En jouw mening hoeft niet noodzakelijk te stroken met die van de ander!

Kortom, als je echt met een rouwende wil communiceren zal je deze figuurlijk moeten omarmen… moet je goed naar de ander luisteren… en moet je willen begrijpen wat wordt verteld… moet je interesse in de ander tonen. Daar komt nog bij dat er onderwerpen ter sprake kunnen komen waar jij persoonlijk ook best moeite mee kan hebben. En daar zit nu precies het probleem in de communicatie met de rouwende.

Het is te gek voor woorden dat vaak blijkt dat communicatie tussen mensen lastig of moeilijk is. Hoe vaak constateer je niet bij jezelf… dat de ander jouw boodschap toch anders heeft begrepen dan jij feitelijk bedoelde… dat jij de ander niet begreep… of dat jij zonder door te vragen aannam dat je de ander begreep. Ja… het is te gek voor woorden… praten en communiceren wordt ons immers al heel vroeg geleerd. We zouden allemaal expert moeten zijn op dit gebied, alleen… waarom zijn we dat dan niet?

Het zou al een hele stap zijn wanneer we leren beter met elkaar te communiceren. Het is iets dat wij bijna iedere dag en ieder moment kunnen gebruiken. Communicatie gaat niet alleen over de woorden die we naar elkaar zeggen, maar het zijn ook de soms lange stiltes of het… zwijgen en de houding van ons lichaam die de boodschap naar de ander onderstrepen of uitstralen. Communicatie gaat ook over het elkaar beter leren begrijpen, empathie hebben voor elkaar en… van elkaar accepteren wie we zijn! Communicatie betekent ook dat we moeilijke situaties niet (meer) uit de weg gaan maar juist open staan om met een ander die het moeilijk heeft een gesprek aan te gaan of een helpende hand te bieden.

Misschien is het in onze wereld in deze tijd te veel gevraagd… maar desondanks ben ik van mening dat we de uitdaging met elkaar moeten durven aangaan!

Persoonlijk ben ik deze uitdaging aangegaan. Hoe moeilijk ik een gesprek ook vind, ik probeer hiervan te leren om het de volgende keer beter te kunnen doen. Het gaat met veel vallen en… vooral iedere keer weer opstaan!