(121) Hans … 20 jaar later

Ik hoop dat ik een handvat kan aanreiken opdat ook jij kan leren omgaan met jouw verlies en rouw … wat daarvan ook de oorzaak mag zijn.

Hans … 20 jaar later

20 jaar later? Wat gebeurde er dan in die 20 jaar? Het merendeel van de blogs die ik heb geschreven gaan over de periode na het overlijden van mijn dochter, Anne Birgit, in 2000 en van mijn echtgenote, Mary-Anne, in 2011. Over die periode van 20 jaar wil ik nu niet schrijven. Ik wil dit keer met u delen hoe ik nu naar mijn leven kijk … wat ik ga doen met de lessen die ik in die periode heb mogen leren … hoe ik verder wil gaan met mijn leven … kortom, hoe kijk ik nu naar de toekomst en hoe bevalt mij dat op dit moment.

Ik hoop dat ik hiermee een handvat kan aanreiken opdat ook jij kan leren omgaan met jouw verlies en rouw … wat daarvan ook de oorzaak mag zijn.

Zoals ik er nu naar kijk

Zoals ik er nu naar kijk ben ik best wel tevreden met mijn leven. Tevreden in de zin dat ik heb leren omgaan met mijn verlies. De rauwe rouw van vroeger is veranderd in de zachte pijn van het verdriet. Zowel Anne Birgit als Mary-Anne zijn niet meer dagelijks in mijn gedachten … maar we zijn op een andere manier met elkaar van hart naar hart verbonden. Alsof we van elkaar weten wanneer we aan elkaar denken. En als er een gevoel van verdriet boven komt dan is het alsof ze gewoon naast me zitten.

Er zijn echter nog steeds momenten dat ik ineens terug ben in de tijd … in die tijd toen Anne Birgit en Mary-Anne nog leefden. Ik begrijp nog steeds niet hoe dat kan gebeuren … misschien door een geur, een kleur, een stem, een beeld … maar op die momenten is het net alsof het allemaal weer echt is. Zoals je naar een film kijkt … inclusief alle emoties en gevoelens die op dat moment aanwezig waren. Het is wel zo dat dit soort momenten in de laatste jaren steeds minder vaak voorkomen. Maar als het gebeurt dan is het nog steeds precies zoals het vroeger was.

Zoals ik er nu naar kijk staat er tegenover elke negatieve gedachte direct een positieve gedachte. Alsof het de twee kanten van dezelfde munt zijn. Wat mij opvalt is dat de laatste jaren die positieve gedachte vaker komt en sterker is dan die negatieve. Dat gevoel … dat positieve gevoel maakt mij een blij mens. Maar daar moet ik wel de kanttekening bij plaatsen dat het blije in mij veel lichter en emotioneel veel dieper gaat dan vroeger … meer ingetogen.

Als Anne Birgit en Mary-Anne niet zouden zijn overleden dan weet ik heel zeker dat ik niet op het levenspad had gestaan waarop ik nu sta. Paradoxaal als het misschien klinkt …aan de ene kant zou ik beiden weer graag om mij heen hebben … aan de andere kant geeft het pad waarop ik nu sta mij een fantastisch maar tegelijkertijd ook een ambivalent gevoel. Vermoedelijk zal dat gevoel wel altijd zo blijven.

Wat doe ik met de lessen uit die periode

De grootste les uit die periode is wel dat ik een ervaringsdeskundige ben geworden op het omgaan met verlies en rouw. Mensen om mij heen verbazen zich hierover. Want omgaan met verlies en rouw gaat toch over hoe jij daarmee omgaat? Dat is toch wel een keer voorbij? De tijd heelt alle wonden … toch? Ja, je hebt een kind verloren … dat het emotioneel zwaar weer voor jou betekent … dat weten we. Dat heb je nu toch wel verwerkt? Wanneer ik dan antwoord dat het daar helemaal niet om gaat, maar dat het gaat om anderen te begeleiden in het leren omgaan van hun verlies en hun rouw … dan worden ze stil … dan beginnen ze het langzaam te begrijpen. En tegelijkertijd geven ze ook aan dat dát hun keuze nooit zou zijn. Maar dat terzijde.

In mijn vorige professionele leven in de industrie, organisatieadvies en IT heb ik geleerd naar processen te kijken … naar de mensen die gebruik maken van die processen … hoe dat misschien beter kan, handiger kan, gebruiksvriendelijker kan. Op die manier heb ik ook de afgelopen 20 jaar gekeken hoe ikzelf omging met het leren omgaan van mijn rouw en mijn verlies. Die kennis heb ik gebruikt om mijn blogs te schrijven.

Inmiddels ben ik begonnen met de opleiding “omgaan met verlies” bij het Land van Rouw. Het verbazingwekkende daarbij is wel dat de kennis die ik uit mijn ervaring heb opgedaan veelal terug te vinden is in de literatuur die wordt gebruikt bij de opleiding. Betekent dat dan dat de opleiding van mij verspilde energie en kosten zijn? Nee dat is het niet! Het geeft mij inzicht vanuit andere invalshoeken, misschien andere vakdisciplines. Met behulp van die opleiding kan ik daardoor zelfs professioneel ervaringsdeskundige worden waarbij ik theoretische en praktische kennis van anderen kan samenvoegen met de ervaring van mijzelf.

Hoe ik nu naar de toekomst kijk

Zoals ik nu naar de toekomst kijk zie ik een pad voor mij waarbij ik, naast het voltooien van opleidingen, mijn kennis en ervaring inzet voor het kunnen begeleiden van mensen in het leren omgaan van hun verlies en hun rouw in de meest brede zin. Daarbij moet je ook voorstellen dat mensen zich bewust worden dat ze zich in een narcistische relatie bevinden en dat ze uiteindelijk besluiten daar iets aan te gaan doen … hoe moeilijk dat dan ook kan zijn. Of, mensen die hun baan verliezen, of terminaal ziek zijn, of gaan scheiden …

Dat pad loop ik niet alleen. Samen met anderen wil ik mensen begeleiden met als doel dat rouw en verlies in wat voor vorm dan ook de normaalste zaak van de wereld is en dat we daar zonder taboe met elkaar over kunnen praten. Dat zou ik fantastisch vinden.

Zoals ik nu ook naar de toekomst kijk houdt het voor mij een keer op … ik ben op dit moment 72 jaar. In de komende jaren wil ik ook genieten, wil ik ook aan mijzelf denken. Op de een of andere manier heb ik het gevoel dat mij dat gaat lukken. En wat ik fantastisch zou vinden is dat anderen mijn werk op hun manier blijven voortzetten.

In deze blog heb ik willen laten zien hoe ik uiteindelijk met mijn verlies en rouw “kan” omgaan. Ja, “kan” omdat er zo af en toe momenten zijn waarop ik dat niet kan. Het is wat het is. Ik heb u willen laten zien dat het een proces van lange adem kan zijn maar er uiteindelijk toch licht aan het einde van dat proces komt.

Ik hoop dat ik een handvat heb aangereikt opdat jij ook kan leren omgaan met jouw verlies en rouw … wat daarvan ook de oorzaak mag zijn.

(118) Ik wil weer zijn zoals ik vroeger was

Voor het leren omgaan met haar verdriet had Mila in feite een doel gesteld, ze wilde weer zo graag die vrouw van vroeger zijn. In mijn beleving is dat doel subjectief. Hoe zou je dat kunnen meten? Hoe kan dan aan dat doel worden voldaan wil het voor haar acceptabel zijn?

Ik wil weer zijn zoals ik vroeger was …

Ik kwam beiden tegen, druk pratend met elkaar, in een cafétje ergens in een dorp langs de Belgische kust. Mila, een gefingeerde naam, stond op het punt in tranen uit te barsten, haar vriendin had troostend een arm om haar heen geslagen. Mila’s vriend bleek haar, na voor haar gelukkige jaren, te hebben verlaten voor een ander, een jongere en rijkere vrouw. Het was gewoon niet eerlijk. Ze bleek zich inmiddels erbij te hebben neergelegd dat hij niet meer zou terugkomen. Haar verdriet was er daarmee niet minder om. Ze was diepongelukkig en dat was duidelijk aan Mila te zien. Het leek alsof het licht uit haar ogen was verdwenen. Ze wilde weer zo graag die vrouw van vroeger zijn, blij, met een schaterende lach, sprankelend en genietend van alles dat het leven haar gaf.

Ze wilde weer zo graag als vroeger zijn
Het leek alsof het licht uit haar ogen was verdwenen
Het gaat om meer dan alleen het verlies accepteren

Voor het leren omgaan met haar verdriet had Mila in feite een doel gesteld; ze wilde weer zo graag die vrouw van vroeger zijn. In mijn beleving is dat een subjectief doel. Want hoe zou je dat kunnen meten? Wat als zij maar een beetje van het gewenste resultaat bereikt. Is dat voor haar dan acceptabel of, juist niet? In hoeverre zou aan dat doel moeten worden voldaan wil het voor haar überhaupt acceptabel zijn?

Met het stellen van dat doel heeft Mila haar rouwproces onnodig complex gemaakt. Waarom zou je niet met je rouwproces beginnen en kijken waar je uiteindelijk uitkomt? En dan afhankelijk van het verloop van het proces zelf, hier en daar (wat) bijsturen. Misschien ontdekt ze zelfs levenspaden en resultaten die achteraf veel aantrekkelijker zijn dan wat ze in eerste instantie had bedacht.

Het gaat om het maken van keuzes

Om verder te komen in het leven en tegelijkertijd haar doel te bereiken, zal Mila keuzes moeten maken. Welke keuzes? Dat is niet aan mij, dat is aan Mila! Zolang zij echter geen keuze maakt, staat ze letterlijk stil en komt ze niet verder in haar leven. En weet je, je krijgt nooit volledige zekerheid voor het maken van je keuzes. Immers, zodra je na een keuze de eerste stappen hebt gezet verandert alles omdat zaken die eerst voor je verborgen waren nu zichtbaar worden. Kortom het heeft geen zin om in detail te overwegen welke keuze je zou moeten maken. Ga voornamelijk op je gevoel af.

Je verandert zelf door de keuzes die jij maakt in je leven. Evenzo verander je door keuzes die dierbaren maken in jouw leven. Alle keuzes veranderden de mens die je was in de mens die nu is! Van sommige keuzes hou je littekens over. De littekens die je in het begin voelt of ziet, worden uiteindelijk minder voelbaar of zichtbaar maar, verdwijnen doen ze nooit.

Conclusie

Mila kan wel willen dat ze weer net zoals vroeger wordt, en misschien komt ze een heel eind, maar wat is zal nooit meer worden zoals wat was. En net zoals Mila had aanvaard dat haar ex-partner niet meer bij haar terugkomt zo zou zij ook kunnen accepteren dat zij is veranderd door het leren omgaan met dat verlies.

Kan Mila dan nooit meer worden zoals vroeger, blij, met een schaterende lach, sprankelend en genietend van alles dat het leven geeft? Paradoxaal als het klinkt, en vooral wanneer zij daarvoor open staat, natuurlijk kan dat. Maar dan wel anders. Anders omdat emoties dieper gaan door de ervaringen die zij heeft opgedaan; er meer begrip is ontstaan; ervaringen waardoor zij emotioneel rijker is geworden; misschien zelfs een warmere persoonlijkheid is geworden; en zelfs misschien nu dingen doet die zij vroeger in haar stoutste dromen niet voor mogelijk had gehouden.

En misschien, heel misschien, bedankt ze op een gegeven moment wel haar ex-partner omdat zij daardoor op een levenspad is terechtgekomen waarvan zij het gevoel heeft gekregen dat zij dit in principe altijd al had moeten lopen. Dat zou toch schitterend zijn!

(113) Een blij gevoel

Een blij gevoel is dat gevoel waarbij je Hart & je Ziel dat knopje aandoen om in een donkere kamer het Licht te laten schijnen. Wees zelf dit knopje want alles is mogelijk! Een aantal seconden je hart verblijden, je Ziel verblijden en bovenal je Leven verblijden waardoor er andere Energieën je doen beseffen dat we allemaal maar luttele seconden op Moeder Aarde zijn om deze verwondering, bewondering te mogen delen zoals de Vlinder deed met mij en mijn zus.

Lieve Ziel wil je voor me schrijven?

In een onverwacht moment van één seconde, werd ik bij het binnentreden van een hal verrast door een mooie verschijning welke mijn kant op vloog. In deze ene seconde, bedacht ik mij of ik het zou vangen en het bevrijden van deze hal, omdat het buiten in de natuur behoort te vliegen. Alles tijdens deze ene seconde liet mij deze prachtige Vlinder vangen en naar een raam zoeken.

Terwijl ik zocht kon ik geen raam vinden, dan maar naar boven naar het terras waar ik deze mooie verschijning kon laten rusten.

Op weg naar het terras kwam mijn zus naar boven, en in mijn enthousiasme wilde ik dit wonderlijke gevoel delen … door heel voorzichtig mijn hand te openen liet ik de prachtige Vlinder aan mijn zus zien. Zij was net zo verbaasd door dit wonderlijke schouwspel dat ons zomaar deze ochtend werd gegeven.

Al pratend en al zoekende naar een poging om haar de vrijheid te schenken, probeerde mijn zus haar telefoon te pakken om een opname van haar te maken.

Wonder mooie vlinder

Al filmend bleef de Vlinder rustig op mijn hand zitten waarbij ze zich in haar mooiste outfit liet zien, een kleurenpracht die ons blij maakte, dat blije gevoel van binnen dat je niet kan uitleggen was al een paar keer voorbijgekomen gedurende deze luttele seconden, een diep respect, een diep waarderen, een diep één zijn, een diep één voelen met deze schoonheid uit de natuur. Ze had haar vleugels gesloten, en al lopende naar het terras, deed ze deze open, waarbij een kleurenpracht ons van binnen deed verwarmen en verwonderde op een manier die heel bijzonder was.

Terwijl we naar de hortensia liepen om haar op de bladeren te laten rusten en daarna de vrijheid tegemoet te gaan, bleef ze heel rustig zitten en sloot ze en opende ze af en toe haar vleugels. Tijdens deze korte periode van verbinding met drie schepsels uit de natuur voelden we dat dit, deze verbondenheid nodig was om ons te laten beseffen dat de natuur zoveel moois te bieden heeft en dat de natuur in ons zelf zo weinig nodig heeft om dit blije gevoel te laten zijn voor wat het is.

Op een gegeven moment, terwijl we tegen haar praatten, liet ze haar vleugels gespreid op mijn hand zien waarbij ik zei: “Ga maar … ga maar heerlijk de natuur in vliegen … om jezelf te mogen zijn.”

De schoonheid die ze uitstraalde in deze luttele seconden deed ons dit moment gedurende de rest van de dag doen verwonderen.

Een moment van bewustwording met deze prachtige Vlinder deed ons herinneren dat je elke seconde van de dag mag genieten, jezelf mag zijn en door allerlei omstandigheden je soms niet meer de schoonheid van deze Vlinder kan zien, kan voelen, kan delen op de manier die de Natuur je schenkt … gratis en voor niets.

Deze Vlinder staat voor dat stukje genieten, jezelf verblijden door eens te kijken door de ogen van deze schoonheid, die je doet verrassen, doet verblijden en verwarmen.

Denk als de Vlinder, spreidt je vleugels, laat je kleurenpracht zien, en neem soms even pauze om tot rust te komen zodat je daarna weer kan uitvliegen zoals jij dit wilt, naar een nieuwe plek, een nieuw gevoel, een nieuwe ontmoeting, een nieuwe ervaring. Ga op ontdekkingsreis in jezelf zoals de Vlinder deed in deze hal, en kijk wat je allemaal mag zien, in luttele seconden mag meemaken, die je eventjes stil doen staan in verwondering en bewondering van de natuur om je heen, op Moeder Aarde en de natuur in jezelf.

Laat de momenten van verdriet, van angst, van pijn, van teleurstelling wegvliegen zoals de Vlinder en laat het blije gevoel, het gevoel van eenheid, gevoel van verbondenheid die je jezelf mag schenken, mag delen in deze seconden van één zijn je vervullen.

Een blij gevoel is dat gevoel waarbij je op dat Hart & Ziel knopje kan drukken om in een donkere kamer het Licht te laten schijnen. Wees zelf dit knopje want alles is mogelijk! Een paar seconden je hart verblijden, je Ziel verblijden en bovenal je Leven verblijden, waardoor er andere Energieën je doen beseffen dat we allemaal maar luttele seconden op Moeder Aarde zijn om deze verwondering, bewondering, te mogen delen zoals de Vlinder deed met mij en mijn zus.

Daar ben ik deze schoonheid dankbaar voor.