(3) Een ontmoeting

Ze vroeg naar mijn kinderen en mijn relatie. Ik vertelde haar over het verlies van mijn twee maatjes. Mijn dochter toen ze 21 jaar was en mijn echtgenote, mijn Soul Mate, na 35 jaar huwelijk. Ze was geschokt en ze was diep onder de indruk. Ze wilde weten hoe ik hiermee omging.


Het restaurant dat ik had uitgekozen was vol. Er stond een lange wachtrij. Dat heb je als je op reis bent en niet reserveert. Er was echter een plek vrij voor een persoon aan de bar en de serveerster suggereerde om zolang die plaats te nemen. Ik was alleen en de keuze was snel gemaakt.

De plek was tussen een man en een vrouw. Aan de ene kant naast mij zat een man die met zijn partner in een diep gesprek was over een zakelijk probleem. De rest van de wereld leek voor hen niet te bestaan. De vrouw naast me bleek alleen te zijn en was diep in gedachten verzonken. Uiteindelijk kwamen we met elkaar in gesprek. Ze was op zakenreis en miste haar kinderen. Ze vertelde me dat de liefde van haar leven bij een auto-ongeluk om het leven was gekomen. Ze was er nog steeds kapot van. Haar relatie met hem had 18 maanden geduurd. “Slechts 18 maanden” zei ze.

Ze vroeg naar mijn kinderen en mijn relatie. Ik vertelde haar over het verlies van mijn beide maatjes. Mijn dochter toen ze 21 jaar was en mijn echtgenote, mijn soul mate, na 35 jaar huwelijk. Ze was geschokt, ze was diep onder de indruk. Ze wilde weten hoe ik hiermee omging. Wat mij was overkomen was zoveel erger dan in haar geval, vertelde ze me. Ze dacht op dat moment dat ze eigenlijk geen recht had op verdriet omdat volgens haar het verdriet van een ander vele malen erger was.

Ik wist even niet hoe te reageren. Hoe kun je zoiets denken? Uiteindelijk vond ik de woorden. Rouw of verdriet is geen wedstrijd! De een heeft niet meer of minder verdriet dan de ander. Het voelt zoals het voelt. Het maakt niet uit hoe lang het is geleden en het maakt niet uit hoe lang de duur van de relatie is geweest. Haar verdriet was net zo concreet en net zo diep als het mijne. Hoe kan je nu zeggen dat het verdriet van de een dieper is dan van de ander? Ja, als buitenstaander misschien, maar niet degenen die het verdriet ervaren of hebben ervaren? Voor hen bestaat er geen verschil!

Haar verdriet was misschien anders, maar net zo diep als het mijne. Ze voelde zich een beetje opgelucht, een beetje blijer. Haar verdriet was er niet minder door maar belangrijker was dat het haar hielp om een en ander in een ander perspectief te plaatsen… door het uit te spreken en… door het te kunnen delen.

(2) Een ervaring rijker

Je zou verwachten dat na ruim 13 jaar, laat ik het voorzichtig zeggen, de emoties van het overlijden van je dochter wel minder zouden zijn.


Nu ik terugkijk naar de periode rond het overlijden van mijn dochter, gebeurden er voor mijn gevoel vreemde dingen die ik op dat moment niet kon verklaren. Aan de ene kant had ik heel veel verdriet en aan de andere was ik van alles aan het regelen… zonder enige emotie. Het voelde heel ambivalent allemaal. Ik wist ook niet wat ik hiermee moest en hoe ik hierop moest regeren.

Maanden later begon alles weer beetje bij beetje op de juiste plek te vallen; begon ik weer mezelf te worden. Het verdriet vertaalde zich in het verhaal over mijn dochter dat ik aan ieder vertelde die het maar wilde horen. Nou ja wilde horen… op de één of andere manier bleek het gesprek meestal wel bewust of onbewust zo te draaien dat we daar telkens op uitkwamen.

Je zou verwachten dat na ruim 13 jaar, laat ik het voorzichtig zeggen, de emoties wel minder zouden zijn. In tegendeel. Ik denk de laatste tijd bijna dagelijks aan mijn dochter en ik herinner mij haar dan zoals ze was. Aan de andere kant denk ik de laatste tijd steeds minder en minder aan haar overlijden en aan de dagen die daarop volgden. Het geheugen blijkt op die momenten toch een heel mooi ding te zijn: alle emoties, kleuren, geuren, warmte, gesprekken, omgevingen komen tot in het kleinste detail weer beschikbaar alsof het foto’s of filmfragmenten zijn; alsof je het weer opnieuw beleeft.

Vind ik mijzelf zielig? Nee, integendeel! Ik ben eerder trots dat ik bij haar overlijden aanwezig mocht zijn en dat ik afscheid van haar heb mogen nemen. Ben ik verdrietig? Ja… jazeker… tot aan mijn dood vermoed ik. Ben ik een blij mens? Wel degelijk!

(1) Hoe het begon

U bent niet de enige die rouw op de een of andere manier moet verwerken. Door middel van deze blog wil ik de reis die ik tot nu toe heb gemaakt, en nog steeds maak, met u delen. Ik wil de lessen die ik heb meegekregen, en nog steeds meekrijg, met u delen.

Mijn dochter overleed, op het moment van schrijven, ongeveer 13 jaar geleden, op 21-jarige leeftijd. Ze had Cystic Fibrosis. Vermoedelijk bent u niet bekend met deze genetische ziekte, maar meestal sterven patiënten die aan deze ziekte lijden op (zeer) jonge leeftijd. Ze wist dat ze zou gaan sterven en gedurende de laatste weken bespraken we (dat wil zeggen mijn dochter, mijn echtgenote, het medisch personeel en ikzelf) wat we in de toekomst konden doen. Mijn dochter zou graag zien dat ik mijn kennis en ervaring als managementconsultant zou gebruiken, niet zozeer in de gezondheidszorg maar veelmeer ondersteunend door het coachen en begeleiden van mensen die een kind of een maatje hadden verloren. Ik weet niet echt of maatje hier het juiste woord is maar ik hoop dat jullie begrijpen wat ik wil zeggen.

Mijn echtgenote en Soul Mate overleed ongeveer tweeënhalf jaar geleden. In de week ervoor ontving ik een kaart van een vrouw waarin ze aangaf dat ze mij een bijzonder en prachtig licht op haar levenspad vond. Het gesprek met mijn echtgenote hierover in het weekeinde voordat zij overleed kan ik mij nog goed herinneren. Ze suggereerde, nee… ze drong er zelfs op aan, dat deze vorm van coachen mijn toekomstig levenspad zou moeten worden.

In 2013 ging ik met pensioen na een werkzaam leven dat mij enorm veel voldoening heeft gegeven. Er was aan dat werkzame leven echter één nadeel verbonden: ik was ontzettend veel van huis. Ik heb geen idee meer hoe vaak ik rond de wereld ben gereisd; hoeveel steden ik heb gezien laat staan in hoe veel hotels ik heb geslapen. Het gevolg hiervan op mijn persoon is dat ik mijzelf niet als een Nederlander beschouw, ook niet als een Europeaan maar veel meer als een vertegenwoordiger van de wereld, als een wereldburger.

Na mijn pensionering was mijn lichaam moe en wilde het herstellen van alle stress die ik in de afgelopen jaren had opgelopen en de verliezen die ik had geleden. Als managementconsultant en als projectmanager was ik altijd instaat om niet alleen het plezier maar vooral ook de stress in mijn omgeving te zien. Ik kon dit bij anderen zien, alleen… niet bij mijzelf. Dat bleek toen ik kortgeleden bij toeval ontdekte dat mijn proces van rouwverwerking eindelijk was begonnen… na jaren!

U bent niet de enige die rouw op de een of andere manier moet verwerken. Door middel van deze blog wil ik u deelgenoot maken van de reis die ik tot nu toe heb gemaakt en nog steeds maak. Ik wil de lessen die ik heb meegekregen, en nog steeds meekrijg, met u delen. Naast deze blog wil ik een stichting opzetten, mijn droom feitelijk, die het doel heeft anderen te helpen in het omgaan met verlies en hen te helpen met de verwerking van rouw. Mijn eerdergenoemde ‘wereldburgerschap’ is de reden dat ik de stichting ook mondiaal wil uitrollen.

Voor mij is het duidelijk dat ik dit niet alleen kan. Ik kan de wereld niet in mijn eentje veranderen, maar ik kan wel mijzelf veranderen en hopelijk ook anderen leren zien dat het anders kan. Hopelijk verspreiden jullie het nieuws. Je weet nooit wat er in de toekomst zal gebeuren maar ik hoop dat ik met de stichting een verschil kan maken, al is het maar een klein verschil.