(98) Een ontmoeting

Wanneer je goed oplet op de wereld om je heen… dan kom je geregeld bijzondere dingen tegen om van te genieten… dan ontmoet je mensen waarmee je bijzondere gesprekken hebt. Hoe meer je je hiervan bewust bent… hoe mooier het leven wordt… hoe gelukkiger je wordt… ondanks dat grote verlies of de dierbare(n) die je hebt verloren.

We ontmoetten elkaar ergens op een vliegveld, wachtend tot we zouden worden opgeroepen om aan boord van het vliegtuig te gaan dat ons naar onze bestemming zou brengen. Zij ging naar Italië… een week naar een schildercursus in Florence en aansluitend daarop een week naar Venetië en Rome. Ik was onderweg naar huis.

De ontmoeting had iets magisch. We hadden beiden het gevoel dat we elkaar al heel lang kenden. Maar, dat kon gewoon niet. We waren opgegroeid in totaal verschillende culturen en werelden. Zij was opgegroeid ergens in Midden-Amerika en ik ergens in Noordwest-Europa. Tijdens het gesprek kwamen we erachter dat zij haar man en haar zoon had verloren… en… ik had mijn dochter en mijn echtgenote verloren. Zij had nog een dochter en ik nog een zoon. Het leek wel of we de twee helften van een geheel waren. We herkenden van elkaar het verdriet waarmee we worstelden… we begrepen elkaar door en door. Misschien hadden we daarom wel het gevoel dat we elkaar al heel lang kenden.

Ons gesprek duurde nog geen uur, maar het voelde zoveel langer. Het leek wel of we elkaar wel moesten ontmoeten… we elkaar moesten ontmoeten om ons bewust te maken dat je weliswaar door je verlies heel veel verdriet hebt… maar dat je daarin niet de enige bent.

Toen ze naar het vliegtuig liep dat haar naar Italië zou brengen leek het… alsof ze huppelde… alsof ze opgelucht was… alsof ze zich bewust was geworden dat zij niet de enige was die dierbare maatjes had verloren. Bij mij leek het alsof een sluier werd weggetrokken… waardoor alles een beetje helderder… blijer… lichter werd.

Het was zomaar een toevallige, korte ontmoeting. Maar toch… door de rust en de blijheid die het gaf… achteraf… zowel bij haar als bij mij… zou je (bijna) denken dat die ontmoeting door hogerhand was opgezet. En juist die kleine momenten… die kleine momenten die in schril contrast kunnen staan met het leven van alle dag… die kleine momenten zijn voor mij de momenten die het waard maken om alles uit het leven te halen wat er voor mij maar in zit.

Wanneer je goed oplet op de wereld om je heen… dan kom je geregeld bijzondere dingen tegen om van te genieten… dan ontmoet je mensen waarmee je bijzondere gesprekken hebt. Hoe meer je je hiervan bewust bent… hoe mooier het leven wordt… hoe gelukkiger je wordt… ondanks dat grote verlies of de dierbare(n) die je hebt verloren.

(97) Het is tijd om van koers te veranderen

Voor mij is het tijd om van koers te veranderen. Gevoelsmatig heb ik mijn belofte aan mijn dochter voor de invulling van haar laatste wens al tijdje geleden gerealiseerd. Het voelt niet meer als de invulling van een belofte, maar het is het veel meer een behoefte geworden. Een behoefte om dit werk te (mogen) doen.

Wat ik in de afgelopen jaren heb geleerd met het schrijven van deze blogs voor de Stichting Jouw Rouwverwerking is… dat ik aan het begin van deze reis absoluut niet kon overzien en niet kon beseffen wat ik allemaal zou meemaken op mijn reis over het pad van rouwverwerking… een reis met momenten waarin ik niet meer wist wat ik zou moeten doen om weer verder te komen in dit leven… momenten waarin ik liever wilde sterven om naar Huis te mogen, om mijn grote liefde weer te mogen zien en weer in mijn armen te mogen houden… en toch… en toch was erin die periode altijd iets dat, of iemand die mij op de een of andere manier motiveerde, stimuleerde, of soms zelfs een “duwtje” in de rug gaf om door te gaan… en op die momenten waar ik echt niet verder kon en het allemaal tegen zat, mijn beschermengelen mij duidelijk lieten voelen dat wanneer ik ze om hulp zou vragen, ik op de een of andere manier hulp zou ontvangen.

Wanneer ik in de afgelopen periode zo af en toe terug keek naar hoe ver ik was gekomen, was ik iedere keer verbaasd over wat ik in die tussentijd allemaal had bereikt. Gedurende de dagelijkse gang van zaken viel mij dat nooit zo op. Maar terugkijkend na een langere periode viel het juist op. Het gaf mij ook weer die extra kracht om door te blijven gaan op mijn levenspad.

Terugkijkend had ik misschien heel veel eerder hulp moeten vragen bij het verwerken van mijn rouw. Vermoedelijk heeft dat zo moeten zijn want het levenspad waarop ik mij nu bevind, voelt voor mij wel heel erg goed. Het is wat het is.

Het is tijd om van koers te veranderen want de verwerking van rouw betekent doorgaan. Meestal betekent doorgaan op een andere manier in het leven staan dan je eerder deed. Doorgaan met die zaken die voor jou belangrijk zijn in je leven. Ondanks dat grote verlies. Ondanks die rauwe pijn. Doorgaan met je leven… je moet wel.

Besef dat hoe dichter je bij de dierbare stond die je hebt verloren en besef dat hoe meer je van deze hebt gehouden, hoe rauwer en hoe dieper je verdriet is door het verlies. Aan de ene kant doet jou dat heel veel pijn en aan de andere is dat naar de dierbare die je hebt verloren een enorm compliment en het geeft ook aan hoe veel je van elkaar houdt.

Maar met dat doorgaan zet je ook je eerste stappen in het rouwproces. Met dat doorgaan begin je ook weer vooruit te kijken naar waar je naartoe gaat. Al weet je, of misschien besef je je bestemming nog niet. Ja, het wordt tijd om van koers te veranderen.

Ja, ook voor mij is het tijd om van koers te veranderen. Gevoelsmatig heb ik mijn belofte aan mijn dochter voor de invulling van haar laatste wens al tijdje geleden gerealiseerd. Het voelt niet meer als de invulling van een belofte, maar het is veel meer een behoefte geworden. Een behoefte om dit werk te (mogen) doen.

Voor de website van de Stichting is het ook tijd om van koers te veranderen. Op dit moment wordt een plan uitgewerkt om later dit jaar voor jullie een discussieforum aan de website toe te voegen. Het forum krijgt een beveiligde omgeving. Als je ideeën hebt voor de opzet of de inhoud van het forum dan hoor ik dat graag. Je kan mij via het contact formulier bereiken.

(85) Leef!

Beter een kort leven en alles eruit te hebben gehaald wat er mogelijkerwijze inzit dan een lang leven zonder echt te leven!

Leven en liefde zijn centrale thema’s in ons bestaan. En met name aan echt leven en ware liefde ontbreekt het nogal op dit moment in onze wereld. Leven en liefde zijn naar mijn mening te belangrijk in ons bestaan om te verspillen.

Ondanks al het verdriet om ons heen en al het verdriet waar we persoonlijk mee hebben te maken, wat de oorzaak daarvan ook mag zijn, is het belangrijk om verder te gaan met het echte leven en de ware liefde. Door op deze manier in ons leven verder te gaan eren we en danken we degenen die we hebben verloren. En daarnaast danken we ze ook dat we veel van ze hebben geleerd, zeker wanneer we dat ten voordele van ons zelf gebruiken… en vooral ook voor de wereld om ons heen.

Hoe moeilijk de situatie ook is in je leven, besef dat relaties met geliefden, vrienden en vriendinnen komen en gaan. Sommige relaties zijn voor het leven… of zelfs eeuwig. Andere relaties bestaan maar voor een bepaalde periode. Die relaties zijn in mijn ogen bedoeld om van elkaar te leren in het leven… en van het leven… wat dat dan ook is. Wanneer we alles van elkaar hebben geleerd en het maakt niet uit wat en hoeveel, dan scheiden onze wegen om elkaar in de toekomst misschien weer te ontmoeten.

Alleen al daarom is het belangrijk om niet te blijven hangen in je verdriet. Maar is het naar mijn mening beter om alles uit het leven te halen wat erin zit dan een lang leven zonder echt te leven!

Het is makkelijk gezegd, doen is toch iets anders. Door alles vanuit het positieve te blijven bekijken en te beoordelen… hoe moeilijk dat ook is… pak je uiteindelijk weer de draad op… en kom je daar waar jij wilt zijn.

Je hoeft het niet allemaal onmiddellijk in acties en daden om te zetten. De houding alleen al is voldoende omdat je daarmee bijna vanzelf overgaat tot acties die in lijn zijn met alles wat jij voelt.

Maar dat gezegd hebbende…

Er zijn mensen in onze wereld, veel mensen, die vandaag nauwelijks te eten hebben en niet weten of de volgende dag überhaupt nog iets te eten is… laat staan… overmorgen. Mensen die vandaag niet weten of ze morgen nog wel leven. Mensen die, mogelijk al jaren, in de meest erbarmelijke, zo niet gruwelijke omstandigheden moeten leven. Mensen die iedere dag, ieder uur, iedere minuut moeten overleven… die niet anders weten! En die mensen ga je dan vertellen dat ze hun leven op een positieve wijze moeten bekijken en beoordelen? Die mensen ga je vertellen dat ze alles uit het leven moeten halen wat erin zit? Ze zullen niet begrijpen waarover je het hebt… ze doen immers niet anders! Iedere dag halen ze al alles uit het leven wat er voor hen inzit… hoe weinig het ook maar is! Voor hen zit er gewoon niet meer in!

Kortom, ik ga net als deze mensen… en net als mijn dochter in haar korte leven… letterlijk alles uit het leven halen wat er inzit. Misschien vindt u dat van mij arrogant, maar een lang leven zonder echt te leven is voor mij persoonlijk hetzelfde als… een verspild leven.

En ineens is de dood voor mij niet meer belangrijk! Wat belangrijk is voor mij, is om er alles uit te halen wat er voor mij mogelijkerwijze inzit… iedere dag… zolang ik leef… en misschien zelfs daarna!

(78) Onmogelijke keuzes

Een keuze die met liefde is gemaakt en die door alle betrokken met het hart volledig wordt geaccepteerd is géén keuze… maar een vanzelfsprekendheid! In mijn ogen staat dat voor onvoorwaardelijke liefde!


Ze houden van elkaar. Alleen… haar ouders zijn “niet blij” met haar relatie. Ze staan niet achter haar! En dat vindt ze moeilijk. Ze vindt het lastig, want ze houdt zo ontzettend veel van de ander… en wil ook haar ouders geen verdriet doen. Ze voelt zich alleen… helemaal alleen… omdat ze gedwongen wordt een van de moeilijkste keuzes in haar leven te maken.

Keuze? Kan er überhaupt wel van een keuze worden gesproken? In de kern is het in een dergelijk situatie bijna niet mogelijk om te komen tot een keuze! Immers, welke keuze ook wordt gemaakt, zolang de keuze niet door alle betrokkenen met het hart wordt aanvaard, zullen er altijd mensen zijn die het bewust of onbewust niet eens zijn met de gemaakte keuze.

Hoe vaak gebeurt het niet dat je een slecht gevoel hebt over een keuze die is gemaakt… maar je weet niet waarom? Hoe vaak gebeurt het niet… dat jij er bewust van bent dat je het niet eens bent met de gemaakte keuze? In deze situaties komt verlies, al of niet verborgen, om de hoek kijken. Een verlies dat zich vertaalt in onmacht, verdriet en in extremere situaties zelfs in rouw.

Dat verlies zullen we hoe dan ook op de een of andere manier bewust moeten worden en kunnen accepteren. En hiermee zijn we dan tegelijkertijd in een van de vele variaties van het rouwproces terecht gekomen. Het betekent ook dat het verlies voor alle betrokkenen een verschillende betekenis heeft en alleen al daarom het verlies op een verschillende manier wordt verwerkt.

Een voorbeeld ter illustratie.

Beiden zijn ze het er mee eens dat ze gaan scheiden.

Vroeger werkten ze beiden bij hetzelfde bedrijf en konden ze samen thuis met elkaar bespreken wat ze gedurende de dag zoal hadden meegemaakt. Zij, ging bij een ander bedrijf werken. Een bedrijf waarbij alles wat ze overdag deed vertrouwelijk was en vooral niet mocht worden gedeeld met anderen. De relatie verkoelde daardoor enigszins. Zij, daarentegen deed er alles aan om de relatie op het oude niveau te houden. Hij kreeg promotie en was voor het werk vaak langere tijd in het buitenland. Door het werk wat hij deed werkte hij nauw samen met anderen, zo nauw dat er met een van de medewerkers een relatie ontstond.

Beiden zijn ze het er mee eens dat ze gaan scheiden… maar om verschillende redenen. Hij, omdat hij vond dat de afstand tot haar onoverbrugbaar was geworden. Zij, omdat hij vreemd was gegaan.

Het rouwproces zal voor beiden verschillend zijn. Niet alleen omdat zij verschillende persoonlijkheden en verschillende achtergronden hebben, maar ook omdat de uitgangspunten van het verlies (de scheiding) verschillend zijn.

Terug naar de keuze in het begin van deze blog.

Ieder mens is verantwoordelijk voor de eigen keuzes. Maar de ander, die ook van haar houdt, die kan met al de liefde die deze heeft… alleen maar toekijken… en er zijn voor degene die de keuze maakt. Want wat je er ook van vindt, ook al houden ze nog zoveel van elkaar, je mag naar mijn mening nooit de keuze beïnvloeden van je geliefde. Ook de ouders zijn belangrijk. En evenzo mogen ook de ouders naar mijn mening de keuze van hun kind op het gebied van haar liefde naar haar geliefde niet beïnvloeden. Ook zij mogen naar mijn mening, wat er ook gebeurt, alleen toekijken en er altijd voor haar zijn.

Hoe triest is dat niet? Je wilt aan de ene kant de ouders geen verdriet doen en aan de andere kant wil je je geliefde niet verlaten. Je zit in een spagaat… het is gewoon niet eerlijk… het is bijna niet mogelijk om een keuze te maken. En… zou je wel een keuze moeten maken?

shutterstock_223648765Degene die de keuze maakt, zal een keuze moeten maken met het hart. En hoe erg het voor de ander(en) ook is, zij zullen alleen maar mogen toekijken. Want één ding is heel zeker, wanneer zij zich gaan bemoeien met de keuze dan zal het naar mijn mening zeker fout gaan. Een relatie komt niet tot stand of… zal op de een of andere manier besmet zijn met de keuze die is gemaakt… of omdat misschien wel het gevoel bestaat dat de keuze werd geforceerd door een van de ander(en). Het zal altijd een volledige vrije keuze moeten zijn en degene die de keuze maakt zal deze altijd volledig vanuit het hart moeten, kunnen en mogen maken om tot juiste keuze te komen.

Wanneer een van de betrokkenen de keuze niet met het hart kan accepteren dan gaan naar mijn mening allen een rouwproces in van verbijstering via onmacht, bewustwording en hopelijk begrip naar een vorm van acceptatie. Want hoe je het went of keert, welke keuze ook is gemaakt… de relatie met de geliefde is op de een of andere manier beschadigd. En niet alleen de relatie tussen die twee is beschadigd, ook de relatie naar de ouders is op de een of andere manier beschadigd.

We staan er nooit echt bij stil wanneer we dergelijke keuzes maken. Want hoe de keuze ook uitpakt, de relaties zijn niet meer zoals in de periode van voor de beslissing met alle frustraties van dien. In mijn ogen zijn dergelijke keuzes geforceerd gemaakt en is er van ware liefde bij tenminste een van de betrokkenen geen sprake. Dat is niet eerlijk naar degene die de “werd gedwongen” tot de keuze… en niet alleen dat… deze persoon is getekend voor het leven!

Een keuze die met liefde is gemaakt en die door alle betrokken met het hart volledig wordt geaccepteerd is géén keuze… maar een vanzelfsprekendheid! In mijn ogen staat dat voor onvoorwaardelijke liefde!

(64) Heeft God een plan?

De antwoorden op de vragen of Hij werkelijk een plan heeft, wat ons doel in het leven is, of er een leven is na de dood, zijn niet onbelangrijk. Het bepaalt in grote mate de verwerking, en de wijze van de verwerking, van onze rouw na het verlies van een dierbare.

Helaas weet ik niet meer uit welke film deze uitspraak komt. Mocht jij het weten, geef dat dan aan mij door dan maak ik in deze blog een verwijzing naar de betreffende film.

Laatst kwam ik in een film de uitspraak tegen “God heeft een plan, maar daar ben ik het niet altijd mee eens.”

Persoonlijk wil ik me niet beperken tot één geloof en vervang daarom het woord “God” of “De Almachtige” in het verdere gedeelte van deze blog door “Hij”. Op deze wijze hoop ik hiermee alle geloven te kunnen omarmen en hoop ik deze daarmee ook recht aan te kunnen doen.

Of wij nu geloven, of misschien zelfs weten, dat er leven is na de dood dan blijven we altijd nog met de vraag zitten waarom wij hier zijn, of wat onze bestemming is in dit leven en in dit universum. En de mensen dan, die ervan uitgaan dat er na de dood niets meer is, er niets meer bestaat… wat is naar hun mening dan het doel in dit leven… waarom doen zij de dingen die ze doen?

De antwoorden op de vragen of Hij werkelijk een plan heeft, wat ons doel in het leven is, of er een leven is na de dood, zijn niet onbelangrijk. Het bepaalt in grote mate de verwerking, en de wijze van de verwerking, van onze rouw na het verlies van een dierbare.

Wat is dat doel dan in ons leven? Persoonlijk heb ik daar wel een mening over en een beeld bij, maar aangezien ieder mens uniek is, ga ik er vanuit dat het doel van ieders leven ook uniek is. Bovendien heb ik kunnen constateren dat het beeld dat ik zelf heb niet altijd overeenkomt met het beeld dat een ander over mij heeft. Kortgeleden overkwam mij dit nog. In de eerste maand na mijn openhartoperaties bleek dat rust noodzakelijk was. Het bijzondere was echter dat het mij niet duidelijk was wat nu precies rust nodig had. Het was geen rust in termen van vermoeidheid of het herstel van het lichaam. Het was heel iets anders… het voelde meer als een thuiskomen… maar waar dan… en waarom? De meeste mensen die mij kennen, kunnen het aan mij zien… alleen… waarom zie ik het zelf niet? Wanneer anderen bij jou al dingen zien die je zelf niet (zo) ervaart… of misschien wel voelt, maar niet begrijpt of onder woorden kan brengen… hoe kan je dan überhaupt formuleren wat jouw doel is in het leven?

Naar mijn mening tilt een citaat uit de film “De 47 Ronin” een tipje van de sluier op. Het gaat als volgt: “Mijn vader vertelde me dat deze wereld slechts een voorbereiding is op de volgende wereld. Alles wat we kunnen vragen wanneer we deze wereld verlaten is dat anderen van ons hebben gehouden.” Uit het citaat zou je kunnen afleiden dat naast een leven na de dood het juist liefde is dat het centrale thema is in ons leven.

Zou het zo eenvoudig zijn? Als dat waar is dan hebben we in onze wereld waar mensen (zomaar) worden gedood (bijvoorbeeld om denkbeelden, meningen, geld, geloof, cultuur of macht) nog veel te leren!

Een citaat uit de film “Het verhaal van Winter” gaat een stap verder. “Wanneer ware liefde verloren is gegaan, kan alle betekenis van het leven wegvloeien. We blijven leeg achter. Maar de mogelijkheden van je bestemming blijven bestaan. Wat voor ons weggelegd is in het leven kan nog steeds ontdekt worden. En soms in een zeer lange periode, kan die reis om onze bestemming te vinden zelfs de tijd verslaan.” Ook uit dit citaat zou je kunnen afleiden dat liefde een centraal thema is in ons leven. Maar er is echter meer. Al is dat “meer” niet altijd even duidelijk in ons leven.

Liefde staat centraal in het leven; ook in mijn leven. En ja, mijn ware liefde is op reis gegaan naar die volgende wereld… en ik… ik bleef “leeg” achter. Ondanks mijn verlies ben ik alweer op reis om mijn bestemming in dit leven te vinden. Waar de reis mij zal brengen is nog niet echt duidelijk. Maar één ding weet ik zeker… de bestemming zal mij volledig verbazen en mijn verwachtingen overtreffen.

En wat is dat doel dan in mijn leven? Ik denk dat ik mijn doel begin te zien en misschien ook zelfs te begrijpen. Ik denk ook dat iedereen dat voor zich zelf zou kunnen zien en zou kunnen begrijpen. Ga over een wat langere periode maar eens na wat er in jouw omgeving en met jou allemaal is gebeurd. Wat er is veranderd bij jou en met jou. En hoe beslissend zijn die veranderingen op jou en jouw manier van leven geweest? Het hoeft allemaal niet zo indrukwekkend te zijn; meestal gebeurt het ook heel subtiel. Maar wanneer je die veranderingen over een langere periode bijhoudt, gaat het opvallen… en valt het muntje bij je.

Op dergelijke momenten stel je je misschien, net als ik, de vraag: “Zou Hij dan toch een plan hebben?”