(130) Na het verlies van je kind zal de pijn altijd blijven!

Het is een zware reis voor de ouder(s) die een chronisch ziek kind verzorgen en begeleiden. Het wordt extra zwaar wanneer het kind terminaal is en uiteindelijk sterft. De reis houdt daarmee echter niet op. De reis van het gezin gaat verder zonder het kind met … die lege plaats in het gezin … dat lege gevoel van binnen … telkens eraan worden herinnerd bij feestdagen en familiegebeurtenissen … dat stille verdriet om anderen niet te belasten … het verlies van alle dromen die je had voor je kind … het verlies van (een deel van) je toekomst.

Estimated reading time: 11 minutes

De pijn zal altijd blijven

Velen hebben gereageerd via de FaceBook-pagina van de Stichting Jouw Rouwverwerking op de vorige blog: Vlak na de geboorte van je kind word je verteld dat het geen lang leven is gegund.” De reacties varieerden van medeleven en intens verdriet in vergelijkbare situaties tot de pijn zal altijd blijven.

Samengevat kwamen de reacties op de betreffende blog op het volgende neer:

  • Het maakt niet uit hoe lang het verlies van je kind is geleden …
  • Maanden … jaren … of zelfs decennia …
  • Het maakt niet uit hoe lang het kind heeft geleefd …
  • Wonden worden niet geheeld …
  • Wonden worden alleen maar erger …
  • Hoelang het ook duurt …
  • Het voelt (soms) als de dag van gister …
  • De rauwe en harde kantjes van het verlies gaan (misschien) uiteindelijk wat zachter worden …
  • De pijn van het verlies van je kind zal altijd bij je blijven!

Het doel van de huidige blog is het proberen antwoord te geven op de vragen die uit deze reacties bij mij komen boven drijven. Daar moet ik dan wel direct een kanttekening bij plaatsen. Iedereen gaat immers met het verlies en rouw op een persoonlijke manier om. Een persoonlijk op maat gesneden antwoord kan ik daardoor hier nu niet geven … wel in hoofdlijnen.

Dan nu de twee vragen:

  • Waarom duurt het zolang tot je (misschien) kan omgaan met het verlies van je kind?
  • Misschien worden de rauwe en harde kantjes van de pijn van het verlies van je kind uiteindelijk zachter maar waarom gaat het nooit echt weg?
Een (bijna) aaneengesloten reeks van verliesmomenten

Het gaat over een (bijna) aaneengesloten reeks aan verliesmomenten … zoals een opeenstapeling van losse stenen waarbij elke steen een verliesmoment voorstelt, inclusief de daarbij optredende emoties. Voor iedere steen … voor ieder verliesmoment zou je kunnen leren omgaan met het verlies en de rouw die daarbij gepaard gaan.

Het begint al wanneer je vlak na de geboorte van je kind wordt verteld dat het geen lang leven is gegund … misschien omdat je kind chronisch ziek is of een erfelijke afwijking heeft … en hoewel de medische wereld weliswaar tot veel instaat is … dit keer helaas niet voor je pasgeboren kind. Of het begint na jaren wanneer je te horen krijgt dat je kind ernstig ziek is … en zware behandelingen moet ondergaan … zoals bij kanker. Op die momenten val je van het ene het naar andere moment … van grote vreugde … naar intens verdriet.

De angst slaat je om het hart. Je hebt slapeloze nachten en je vraagt je af hoe je nu verder moet.
Met de angst om je hart vraag je je af “Hoe nu verder?”

Gedurende de daaropvolgende jaren dat je je uiterste best doet om voor je kind te zorgen … zodat het zo lang mogelijk mag leven … zijn er van die momenten dat het goed gaat met je kind … misschien zelfs uitstekend … en krijg je weer hoop. Om dan de volgende keer (weer) te ontdekken dat het ijdele hoop was omdat je kind weer verder achteruit is gegaan. Slaat je de angst om het hart … heb je slapeloze nachten … waarin je je afvraagt … is dit het nu … hoe moet ik nu verder … wat kan en mag ik nog allemaal doen voor mijn kind?

Uiteindelijk komt dan dat verliesmoment in de aanloop naar het overlijden van je kind … en het sterven van je kind … dat ultieme moment … dat je niet anders kan … dan je kind laten gaan.

En daarna? Pas dan begin je beetje bij beetje te beseffen wat voor rollercoasterrit je hebt meegemaakt in je leven. Uiteindelijk begin je te beseffen dat je nog een lange weg hebt te gaan in de hoop weer je “oude” zelf te mogen worden … om later te ontdekken dat je met je “nieuwe” zelf verder moet in het leven. En ook hier ontstaat een verliesmoment met de ontdekking dat je “oude zelf” geen optie meer is.

Achteraf ontdek je dat die (bijna) aaneengesloten reeks aan verliesmomenten … niet meer als een opeenstapeling van losse stenen kan worden gezien waarbij elke steen een verliesmoment voorstelt inclusief de daarbij optredende emoties. Door de chronische ziekte van je kind, de vele momenten van hoop en tegenslag … door het bijna continu overleven … was er niet echt tijd om (goed) te leren omgaan met verlies en rouw … is het een continu proces geworden van verlies en rouw … lijken de stenen van de stapel aaneen gesmeed tot grote(re) blokken die het leren omgaan met je verlies en rouw alleen maar bemoeilijken. Iets waar je niet op zit te wachten want je hebt toch al zo weinig tijd over … voor jezelf.

Dat maakt het allemaal zo zwaar … misschien wel extra zwaar … om (uiteindelijk) met je verlies en je rouw te leren omgaan en zal de pijn altijd blijven.

Een emotionele rollercoaster

Gedurende al die maanden … jaren … lijkt het voor je alsof je van de ene crisis in de volgende bent gestapt. Telkens moest je weer opzoek naar nieuwe antwoorden omdat oude antwoorden niet meer bleken te voldoen. Het was om moe van te worden … rusten kon je niet … opgeven was niet aan de orde … het zorgen voor je kind was voor jou immers vele malen belangrijker. Het waren gevoelens die je geregeld overdonderden … je op je grondvesten lieten schudden … je wereldbeeld op z’n kop zette … en je onzeker maakten. Het kan toch niet zo zijn dat jouw kind eerder sterft dan jij als ouder … dat hoort toch niet … dat mag toch niet? Het is gewoon niet eerlijk! Toch gebeurde het!

De grootste angst van jou als ouder is dat jij je kind verliest … dat je (een deel van) je toekomst verliest. De angst dat jij als ouder hebt gefaald … dat je meer had moeten doen … dat je … En ook al wanneer jou geen enkel verwijt kan worden gemaakt … heb je op de een of andere manier het gevoel dat je hebt gefaald.

Dat we allemaal een keer gaan sterven … dat weten we … dat is, het moeilijk het soms ook is, dat is okay. Maar een kind verliezen? Ondanks dat je je volledig hebt ingezet voor je kind … je tot het uiterste bent gegaan om je kind zo lang mogelijk te laten leven … is je kind uiteindelijk toch overleden.

Daar komt nog bij wat deze ouders gedurende al die maanden … jaren … meemaakten, is dat van de ene crisis in de andere stappen … van het ene verliesmoment naar het andere stappen. Om nu voor ieder verliesmoment te leren omgaan met verlies en rouw … om daar een balans in te vinden … daar hadden ze gewoon de tijd niet voor. Zij waren volop bezig met het verzorgen van hun kind … het zo lang mogelijk te laten leven … deze ouders konden alleen maar … overleven.

Dat maakt het allemaal zo zwaar … misschien wel extra zwaar … om (uiteindelijk) met je verlies en je rouw te leren omgaan en zal de pijn altijd blijven.

Jouw wereld lijkt bijna stil te staan en jouw buitenwereld … die dendert maar door

Wanneer de uitvaart van je kind eenmaal achter de rug is … wanneer je denkt dat je tot rust mag komen, kan komen … dat al die stress en de drukte rondom het verzorgen van je kind achter de rug is … dat je eindelijk mag en kan leren omgaan met je verlies van het kind en je rouw … dan pas ontdek je dat de dood van je kind alles heeft veranderd … voor altijd!

Het verlies van je kind doet je ook beseffen dat je gezin is veranderd … dat er een lege plek is ontstaan. Het zal nooit meer hetzelfde worden. Tijdens vreugdevolle gebeurtenissen binnen jouw gezin en je familie … tijdens feestdagen en verjaardagen … is er altijd weer dat bijzondere gevoel … het gevoel van die lege plaats … het gevoel van het gemis van je overleden kind.

Wanneer je in de loop van jaren vrienden van je kind ontmoet … die inmiddels zijn getrouwd … misschien zelf kinderen hebben gekregen … misschien hebben gestudeerd … dan rouw je over alles wat je overleden kind nooit meer kan doen. Op zo’n moment zie je wel dat vrienden van je kind ouder zijn geworden, maar zelf kan je je geen voorstelling maken hoe jouw overleden kind er op dat moment zou uitzien … anders dan op die foto die ergens in huis staat of hangt. Ondanks al het gemis en de leegte zal je moeten doorgaan met je eigen leven … of je er nu voor klaar bent of niet. Niet alleen voor de doordenderende wereld om je heen … maar vooral voor je gezin.

Veel mensen weten dat iedereen op een eigen manier omgaat met verlies en rouw en toch loop je het risico dat mensen buiten jouw gezin je zien als “iemand die niet op de juiste manier met verdriet omgaat.” Het gevolg is dat je jouw verdriet op dat moment weer onderdrukt omdat je er moet zijn voor je partner, je andere kind(eren) … voor de mensen om je heen. Uiteindelijk val je weer terug in je overlevingsmodus … daar was je tijdens het leven van je kind toch al heel erg goed in geworden. Het leren omgaan met jouw verlies en rouw dreigt er daardoor (weer) bij in te schieten … en na het verstrijken van de jaren staan jij en de mensen om je heen er niet meer bij stil … blijf je onbewust hangen in je verdriet.

Dat maakt het allemaal zo zwaar … misschien wel extra zwaar … om (uiteindelijk) met je verlies en je rouw te leren omgaan en zal de pijn altijd blijven.

Jouw buitenwereld heeft geen idee wat er bij jou speelt
Het verkies van een kind voelt als een tsunami aan emoties, verwoestend, overweldigend.
Overweldigende emoties

Vaak hoor je mensen zeggen dat ze met je meeleven … dat ze weten hoe jij je voelt. Een ding is zeker … deze mensen hebben geen (enkel) benul wat het betekent wanneer je je kind verliest … wanneer er door het overlijden van je kind een tsunami van emoties door jou, je gezin en je familie gaat. Het gevoel is “verwoestend” … is overweldigend … bijna niet te bevatten … en bijna nauwelijks in woorden uit te drukken.

Uiteindelijk komt er een moment dat je met anderen niet meer over het verlies van je kind wil praten … om die anderen niet te belasten met je verdriet. Al was het maar om het stempel medelijden te vermijden, of om te voorkomen dat anderen je bewust of onbewust uit de weg gaan … omdat die anderen zelf bang zijn of niet weten hoe zijzelf daarmee kunnen omgaan. Je krijgt zoiets als een kort lontje … je hebt snel in de gaten of de interesse die van de ander uitgaat wel is gemeend … wel echt is! Je doorgrondt heel snel allerlei onzinverhalen die nergens op slaan.

Je gaat gesprekken uit de weg waar anderen zeggen dat zij dat ook hebben meegemaakt, is het niet bij henzelf dan wel bij een ander, maar dan erger. Hoe empathisch zijn die mensen dan? Daar komt nog bij dat de puzzels die jij moet zien op te lossen … of voor de rest van je leven mee moet (leren) omgaan … vaak een proces van lange adem is. Omdat vaak aan de buitenkant het verdriet niet goed is te zien, zijn anderen na wat langere tijd verbaasd dat je nog steeds … maanden, jaren later … aan je overleden kind denkt. Daar hebben ze dan een uitgesproken mening over zonder te beseffen en te begrijpen wat er bij jou emotioneel echt speelt … wat het voor jou betekent een kind te verliezen dat je (jarenlang) hebt begeleid, geholpen, verzorgd opdat het zo lang mogelijk mocht leven.

Veel mensen gaan je uiteindelijk bewust of onbewust uit de weg. Misschien is het omdat men het verlies van een kind eng vindt … men er niets mee te maken wil hebben … men met een kant van het leven in aanraking komt waarvoor men bang is … een kant van het leven waar de dood een rol speelt … een kant waar heel andere normen en waarden belangrijk zijn dan succes, schoonheid en status. Het maakt dat je steeds minder mensen om je heen hebt … vaak komen daar wel weer een paar anderen voor in de plaats … en hou je een klein select groepje mensen over … echte vrienden die je steunen door dik en dun.

Dat maakt het allemaal zo zwaar … misschien wel extra zwaar … om (uiteindelijk) met je verlies en je rouw te leren omgaan en zal de pijn altijd blijven.

Afronding

Het is een zware reis voor de ouder(s) die een chronisch ziek kind verzorgen en begeleiden. Het wordt extra zwaar wanneer het kind terminaal is en uiteindelijk sterft. De reis houdt daarmee echter niet op. De reis van het gezin gaat verder zonder het kind met … die lege plaats in het gezin … dat lege gevoel van binnen … telkens eraan worden herinnerd bij feestdagen en familiegebeurtenissen … dat stille verdriet om anderen niet te belasten … het verlies van alle dromen die je had voor je kind … het verlies van (een deel van) je toekomst.

Dat maakt het allemaal zo zwaar … misschien wel extra zwaar … en duurt het zo lang … maanden, jaren, decennia … om uiteindelijk (misschien) met je verlies en je rouw te leren omgaan … misschien gaat daarom de pijn van het verlies van je kind nooit weg.

(129) Vlak na de geboorte van je kind word je verteld dat het geen lang leven is gegund

De rauwe rouw door het verlies van je kind verandert uiteindelijk in de zachte pijn van het verdriet. De scherpe kantjes gaan ervan af, maar de pijn van het verlies van je kind gaat nooit over!

Estimated reading time: 8 minutes

Na de geboorte van je kind hoor je dat het geen lang leven is gegund

Wanneer je als ouder bij de geboorte van je kind krijgt te horen dat het ernstig ziek is en geen lang leven is gegund dan stap je in de hefstigste rollercoasterrit van je leven die je je maar kunt voostellen. Hoe leg je aan familie, vrienden en kennissen uit wat er met je pasgeboren kind aan de hand is? Hoe leg je uit wat de toekomstverwachting is voor je pasgeboren kind?

En zo begint het

Het zijn geen makkelijke gesprekken met de familie! Zeker niet wanneer je pasgeboren kind er ondanks alles fantastisch uitziet en sommige familieleden daardoor gewoon niet kunnen aanvaarden dat je kind ernstig ziek is. Of omdat je kind een ziekte heeft dat genetisch met een van de familiesystemen … of misschien zelfs beide familiesystemen is verbonden. Hoe ga je binnen je gezin daarmee met elkaar om? Om dan maar even te zwijgen over de wereld buiten je gezin. En vooral niet te vergeten … hoe ga jij daarmee om?

Hoe gaan jullie samen verder wanneer je later ontdekt dat het aantal vrienden om jullie heen minder en minder wordt. Alsof zij het moeilijk vinden of liever niet meer in jullie nabijheid willen zijn. Alsof jullie zelf … jij, je partner en jullie andere kinderen … het al niet moeilijk genoeg hebben. Zij hebben immers ook alle aandacht en liefde nodig … net als jijzelf. Uiteindelijk probeer je alles wat buiten je gezin gebeurt van je af te laten glijden omdat je kind en gezin oneindig veel belangrijker zijn. Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Het voegt een extra dimensie toe aan alle problemen die jullie al hebben.

Onbewust kom je in een overlevingsstand

Onbewust kom je in een overlevingsstand terecht waarin je altijd maar weer voor je kind vecht om het zo lang mogelijk te kunnen laten leven.

Er zijn momenten dat het fantastisch gaat, alsof er niets aan de hand is en het kind kern gezond lijkt. Er zijn ook van die momenten die zo verdrietig zijn en je kind zo ziek is dat het met spoed naar het ziekenhuis moet … je op dat moment bang bent dat het niet meer thuis zal komen.

Soms komen die sterke emotionele momenten vlak na elkaar en schiet je in korte tijd van blijdschap naar angst. Uiteindelijk betrap je je erop dat je geregeld met de gedachte leeft dat dit het laatste jaar voor je kind zou kunnen zijn.

Misschien heb je inmiddels naar buiten toe geleerd om je emoties en de pijn bij jou en je gezin niet meer te laten zien. Omdat mensen het niet begrijpen. Of omdat zij van mening zijn dat de pijn bij deze mensen of bij anderen juist heel veel zwaarder dan bij jullie. Of omdat zij aan jou de sociale vraag stellen hoe het met je gaat … maar niet in je antwoord zijn geïnteresseerd.

Je kind kan niet meer
En dan komt er, altijd weer onverwacht, dat onvermijdelijke moment dat je kind aangeeft dat hoe graag het ook wil … hoeveel het ook van jullie houdt … het de kracht niet meer kan opbrengen om verder te kunnen met het leven … niet meer verder wil leven … en besluit dat het zo genoeg is … naar Huis wil. Hoe kan jij als ouder dan uiteindelijk de moed opbrengen om je kind toestemming te geven dat het ook van jou naar Huis mag … ongeacht hoe zwaar dat voor jou ook is?
Eindelijk naar Huis

En dan komt er, altijd weer onverwacht, dat onvermijdelijke moment dat je kind aangeeft dat hoe graag het ook wil … hoeveel het ook van jullie houdt … het de kracht niet meer kan opbrengen om verder te kunnen met het leven … niet meer verder wil leven … en besluit dat het zo genoeg is … naar Huis wil. Hoe kan jij als ouder dan uiteindelijk de moed opbrengen om je kind toestemming te geven dat het ook van jou naar Huis mag … ongeacht hoe zwaar dat voor jou ook is? Het worden voor jou op dat moment lange en slapeloze nachten … als je die eerder al niet had.

De aanloop naar het overlijden

Uiteindelijk komt dan het in en in verdrietige moment dat je de aanloop naar het overlijden van je kind bewust mag meemaken. Tijdens die aanloop kan je er alleen maar voor je kind Zijn, terwijl jij je kind nog zo heel veel zou willen geven. Je zo voor je kind zou willen blijven vechten. Zo graag zou willen ruilen met jouw kind.

Op een gegeven moment echter, meestal onverwacht, wordt het heel stil om je heen. Je wereld lijkt te kantelen en langzaam tot stilstand te komen. Het voelt als een in en in vredig moment. Het is het moment dat jij je kind met Liefde toestemming geeft om naar Huis te gaan. En, je beseft dat alles volop in Liefde en Licht tussen jullie is gezegd.

Zodra jij je toestemming hebt gegeven komt langzaam, heel langzaam, jouw wereld weer in beweging. Begin je alle geluiden weer om je heen te horen. Het is ook een moment waarin je diep van binnen een diepe rust voelt en je beseft dat het goed is … dat het zo had moeten zijn!

En dan

Vanaf de geboorte van je kind tot de dag dat je kind van jou naar Huis mocht heb je in de overlevingsstand gestaan, misschien wel jaren. Hoe liefdevol je je kind ook die jaren hebt mogen en kunnen begeleiden, toch was je al die tijd alert of het wel goed ging met je kind. Zelf zal je je vermoedelijk vaak hebben weggecijferd, de gezondheid van je kind was immers belangrijk. De consequentie hiervan kan zomaar zijn dat je al die jaren je gevoel hebt weggedrukt … dat kan je inmiddels heel goed.

Het is stil geworden in huis nu je kind niet meer bij jou is … maar Thuis. Ja, je partner en je andere kinderen zijn er (misschien) nog wel, maar het kind dat je al je aandacht gaf is er niet meer. De afwezigheid wordt door allen gemist en bij jou nog het meest.

Daar staat tegenover dan misschien wel het gevoel dat jij of jullie blij zijn dat je kind Thuis is; gewoon omdat je kind een zwaar leven heeft gehad en eindelijk dat zieke lichaam kwijt is. Het is een begin van een periode waarin langzaam maar zeker de “natuurlijke orde” in en om het gezin weer wordt of kan worden hersteld. Dat proces duurt naar mijn ervaring bijna net zo lang als je kind heeft geleefd. Je emoties verlopen na het overlijden van je kind naar mijn mening ook veel vlakker dan wanneer je kind plotseling is overleden door een tragisch ongeval.

Ineens loop je weer tegen grenzen aan
Dan krijg je op een gegeven moment reacties als: “Jeetje, jouw kind is alweer jaren geleden overleden. Ben je daar nu nog niet overheen?” Reacties die op zo’n moment door je ziel snijden, zo pijn doet dat nog steeds voor je.
Het blijft pijn doen

En ineens loop je daardoor weer tegen grenzen aan. De meeste mensen in je leven zijn niet gewend dat het proces na het overlijden van iemand langdurig kan zijn. Zeker niet in deze tijd waar alles snel, sneller, snelst moet gebeuren. Evenzo zijn deze mensen niet gewend dat het leren omgaan met je verlies en verdriet in jouw situatie best wel lang kan duren. Dan krijg je op een gegeven moment reacties als: “Jeetje, jouw kind is alweer jaren geleden overleden. Ben je daar nu nog niet overheen?” Reacties die op zo’n moment door je ziel snijden, zo pijn doet dat nog steeds voor je. Uitleggen aan die ander heeft geen zin want deze begrijpt het toch niet; die ervaring had je al eerder opgedaan. Het gevolg is dat je bijna onmiddellijk … weer in jouw overlevingsstand schiet … daar ben je inmiddels heel goed in geworden.

Maar besef wel

Maar besef wel dat het goed is voor jou om te leren omgaan met je verdriet en verlies. Besef dat je het niet altijd alleen kan. Besef ook dat je hiervoor niet altijd steun kan zoeken bij je partner. Deze moet immers met datzelfde verlies leren omgaan. Hoe langer het duurt hoe beter het is voor jou om hulp te zoeken bij een professionele ervaringsdeskundige met veel empathie en ervaring voor jou situatie.

Bij een goede professionele opleiding op gebied van rouwbegeleiding is het uitgangspunt dat de begeleider een cliënt tot zover kan begeleiden als deze zelf instaat is om met het eigen verlies om te gaan. In een dergelijke opleiding wordt daar dan ook veel tijd aan besteed. Kortom, je zou ook voor een opleiding kunnen kiezen waarbij je als bonus wordt gecertificeerd als rouwbegeleider. Het certificaat van zo’n opleiding krijg je niet cadeau. Je moet er heel hard voor werken. Trouwens, dat moet je toch al, want het leren omgaan met verlies is heel hard werken. Misschien een schitterende nieuwe uitdaging voor jou omdat je door het verlies van je kind een nieuwe bestemming in je leven mag vinden.

Aan de andere kant, mocht je een rouwbegeleider zoeken om jou te leren omgaan met je verlies en verdriet, zorg er dan wel voor dat deze ervaring heeft en heel goed de grenzen van het eigen verlies kent.

En dan nog een paar laatste opmerkingen

In deze bijdrage gebruik ik nadrukkelijk de woorden leren omgaan met je verlies en je rouw. Het is mijn ervaring dat de rauwe rouw door het verlies van je kind uiteindelijk verandert in de zachte pijn van het verdriet. De scherpe kantjes gaan er af. Maar de pijn van het verlies van je kind gaat nooit over!

In deze bijdrage is er niet alleen de rauwe rouw door het verlies van je kind … aan het einde van de reis … maar juist ook aan het begin van de reis … wanneer je als ouder bij de geboorte van je kind krijgt te horen dat het ernstig ziek is en geen lang leven is gegund. Dat maakt het uiteindelijk juist zo zwaar voor de ouder.

Paradoxaal als het is … ondanks al dat verdriet … al die pijn … en al dat verlies … achteraf gezien had ik er geen dag van willen missen. Het is wat het is … en dat valt niet altijd mee.

(128) Lach met heel je hart, ondanks jouw rouw

Lach met heel je hart na rouw en verlies

Mensen gaan in het algemeen verlies en rouw uit de weg. Men weet niet altijd hoe te reageren, wat te zeggen naar een rouwende. Van onderwerpen als verlies, rouw of de dood wordt men verdrietig, somber, stil. Maar waarom zou je niet mogen of kunnen vieren dat de ander, jouw overleden dierbare … dat die speciale ander op de een of andere manier de taken in het leven heeft volbracht en naar Huis mag. Waarom zou je dat niet mogen vieren? Lach met heel je hart ondanks je rouw!

Bewustwording

Kortgeleden, na een gesprek met een vriendin, constateerde ik dat ik met haar had zitten schateren van de lach. Die lach kwam diep van binnen … vanuit mijn kern … mijn ziel.

Lach ... vanuit je kern ... vanuit je ziel.
Vanuit mijn ziel

Uren later drong het pas tot mij door dat ik dit sinds het overlijden van mijn dochter Anne Birgit, inmiddels alweer meer dan 20 jaar geleden, zelden had gedaan! En door het overlijden van mijn echtgenote Mary-Anne, alweer 10 jaar geleden, was ik ook niet bewust bezig met hoe ik mij echt voelde … hoe ik zelf in het leven stond. Ondanks dat ik in die jaren toch ook aan mijzelf heb gewerkt … alleen … of met anderen. Toch heb ik in die jaren ook kunnen genieten van het leven … plezier gehad in het leven. Maar ondanks dat alles … of misschien juist door dat alles … voelde die bewustwording dat ik had geschaterd van de lach … voelde die bewustwording voor mij als een donderslag bij heldere hemel.

Een ambivalent gevoel

Die bewustwording van dat schaterlachen diep vanuit mijn hart gaf een ambivalent gevoel. Aan de ene kant smaakte het naar meer … wilde ik veel vaker kunnen lachen met heel mijn hart, ondanks mijn rouw. Maar aan de andere kant waarom had ik dat niet eerder bij mijzelf ontdekt … was ik dit mij niet eerder bewust geworden?

Ja, ik had vaak gelachen en plezier gehad na het grote verlies van mijn beide zielenmaatjes … maar op de een of andere manier was het niet echt … klonk het niet echt … alsof er iets ontbrak … iets diep vanbinnen.

En dan ineens … ineens kom je uitspraken van “verken je geest” op Facebook tegen als “Het is opvallend dat een glimlach twee uiteenlopende betekenissen kan hebben … je kunt ermee laten zien hoe goed je je voelt … en … ermee verbergen hoe slecht je je voelt.” Of een uitspraak als “De mensen die het meest lachen, zijn de mensen die het meest hebben geleden.” Ja, die uitspraken kwam ik ineens tegen nadat mij bewust was geworden dat ik had zitten schateren van de lach. Of vielen dergelijke uitspraken eerder niet bij me op? Ik weet het niet.

Licht en Liefde

Ik wil mijzelf helen en/of geheeld worden opdat na al het verlies en verdriet dat ik tot nu toe heb meegemaakt ik … weer echt kan schaterlachen van plezier … echt kan genieten van het leven … en echt kan vertrouwen op mijzelf … liefde en licht in mijn leven weer centraal staan. Maar dan moet ik wel naar binnen, naar mijn gevoel, naar mijn hart … naar mijn ziel? Durf ik dat wel? Gaat mij dat lukken … of … Met hulp van anderen, professionele ervaringsdeskundigen, zou dat zeker moeten kunnen.

Tegelijkertijd met dat inzicht voel ik een diepe rust bij mij naar binnen komen … alsof ik nu eindelijk op mijn levenspad de sprong durf te maken naar dat gedeelte van het pad dat vol met obstakels ligt. Of zoals Frank A. Clark het beschrijft: “Als je een pad zonder obstakels vindt, dan leidt het vermoedelijk nergens heen.”

Conclusie
Durf dat pad op te gaan … dat pad met de vele obstakels en laat je verrassen door de wonderbaarlijke ontmoetingen en lessen die je daar mag leren. Blijf dat pad koesteren met Liefde en Licht.
Blijf dat pad koesteren met Liefde en Licht

Durf dat pad op te gaan … dat pad met de vele obstakels en laat je verrassen door de wonderbaarlijke ontmoetingen en lessen die je daar mag leren. Blijf dat pad koesteren met Liefde en Licht. Laat zien wat een prachtig mens die ander was … die dierbare die jij hebt verloren. En laat tegelijkertijd zien wat een prachtig mens jij bent en dat je ondanks jouw verlies en rouw stralend in het Licht en de Liefde van het Leven mag staan. Vier dat en lach met heel je hart en ziel, ondanks je rouw!

(127) Pap, ik heb je zo gemist

Pap, ik heb je zo gemist

Het verhaal begint bij de enige keer dat ik mij bewust kan herinneren dat ik mijn vader zag. Het eindigt bij het enorme gemis tijdens de opvoeding van mijn zoon. Ja Pap, ik heb je enorm gemist … achteraf.

Ik kan mij als 3-jarige nog heel goed het beeld van mijn vader herinneren waarover het verhaal in deze blog gaat. Er zijn nog meer beelden maar … vermoedelijk zijn dat foto’s geweest die door de vele verhuizingen in de loop der jaren geleidelijk zijn verdwenen. Dat ene beeld, inmiddels alweer 70 jaar geleden, waar deze blog over gaat, staat mij nog glashelder voor de geest. Alhoewel, het lijkt alsof ik nu door een vergrootglas kijk. Het gezicht van mijn vader is tot in alle details te zien. De rest van de ruimte waarin hij is, is vaag, vager, … vaagst.

Zoals ik het mij nu herinner
Ik zie mij als 3-jarige op mijn knietjes in de gang van het huis van mijn grootouders zitten en speel met een blauwgrijze houten gereedschapskist van mijn Grootvader.
De gereedschapskist

Ik zie mij als 3-jarige op mijn knietjes in de gang van het huis van mijn grootouders zitten en speel met een blauwgrijze houten gereedschapskist van mijn Grootvader. De deksel had ik uiteindelijk open gekregen en er bleek niets in de kist te liggen. Aan de geluiden achter mij kon ik horen dat mijn Grootmoeder in de keuken bezig was. Verder was het huis stil, heel erg stil en … zoals ik het nu weer beleef en het gevoel van dat moment bij mij laat binnenkomen … voelt het in het huis alsof er ergens op werd gewacht … alsof er iets heel intens … iets heel belangrijks stond te gebeuren.

Dan gaat de voordeur open en mijn Moeder komt binnen. Zodra ze mij ziet komt er een brede lach op haar gezicht en ik ben blij dat ik haar ook weer zie. Ze vraagt of ik meega naar mijn Vader. Natuurlijk wil ik dat. Ze pakt mij op en draagt mij naar boven, naar de kamer waar mijn Vader ligt. Het is de kamer waarin ik nooit mag komen. Hij heeft tbc en iedereen is zo ontzettend bang dat hij mij zou kunnen besmetten dat ik absoluut niet bij hem mag komen.

Mijn Vader is net wakker geworden en terwijl mijn Moeder op een afstandje van het bed met mij op haar schoot op de grond gaat zitten, draait hij zich op zijn zij. Wanneer hij mij in de gaten krijgt verschijnt er een stralende lach op zijn gezicht. Zijn ogen glanzen helemaal, zo blij is hij. Zo veel energie en liefde die hij naar mij uitstraalt. Het is een contact van oog naar oog … van ziel naar ziel … kort en intens. Het voelt als een afscheid … alsof hij weet dat hij mij nooit meer zal zien.

Mijn Moeder tilde mij weer op en we gingen weer naar beneden. Het duurde veel te kort. Ik wilde weer naar hem toe maar, dat mocht niet. Ze waren zo bang dat ik ook besmet zou worden met tbc. Dat mocht gewoon niet gebeuren.

Jaren later

Jaren later hoorde ik van mijn Moeder dat mijn Vader een paar weken later was overleden. Mijn Moeder en Grootouders hebben nooit echt over mijn Vader willen praten; zo voelde dat bij mij. Pas vele jaren later tijdens de opvoeding van Mervyn, mijn zoon, begon ik mijn Vader enorm te missen. Ik had zo graag met hem over de opvoeding van een zoon willen praten. Hoe zou hij mij hebben opgevoed en waar zou hij tegenaan zijn gelopen. Wat had hij achteraf anders willen doen. Zodat ikzelf niet met “trial and error” mijn Zoon had hoeven op te voeden. Het aantal mislukkingen staat bij mij als vader naar mijn zoon in schril contrast met het beetje dat wel lukte. Het was mijn Vader echter helaas niet gegund mijn opvoeding en dat van zijn kleinkind mee te mogen maken. Pap, ik heb je zo gemist!

Waar ik mij weer bewust van werd

Wat ik tijdens het schrijven van deze blog weer eens besefte is dat het geheugen een fantastisch instrument is. Je kan niet alles uit je geheugen zomaar terughalen. Daar zijn meestal triggers voor nodig, zoals een geur, een kleur, een klank, een beeld of een emotie. Een van de triggers bij mij was een zielenreis waar je onder hypnose teruggaat naar je verleden. Een andere trigger was kortgeleden tijdens een opleiding over verlies en rouw bij jongeren. Wat ik inmiddels ook besef … misschien weer besef … is dat de gevolgen van een verlies en rouw (vele) jaren later weer naar boven kunnen komen. Tijd heelt niet alle wonden, er blijven altijd littekens over. Het is wat het is.

(126) Laat je stem horen

Het is Tijd om je eigen Stem te laten zien, te laten horen en te laten voelen om daadwerkelijk acceptatie, verbondenheid, en Angst te laten varen waarbij het Zijn mag leven, mag sturen in alle eenvoud van het bestaan.

Laat je stem horen is een bijdrage van Josefina Castañeda en gaat over de boodschap van een vader naar zijn dochters. Een boodschap waarin hij aangeeft dat het belangrijk is voor hen om hun stem te laten horen. Het is ook een boodschap naar iedereen die ondanks alle hobbels, alle negatieve signalen, houdingen, angsten en emoties die hen belemmeren om vrij te zijn en te kunnen zijn wie zij in de kern zijn. Ook is het vooral de boodschap om Jullie Ziel door Jullie Stem te laten horen aan wie er maar naar luisteren wil. Het is ook de tijd om ondanks de vele tranen om het onnodige leed wat we soms moeten doorleven, een beproeving die er is dankzij anderen en moeten doorstaan, maar ook door anderen kan worden opgelost als de Ziel geraakt is om Jou te zien, Jou te horen … om verder te mogen groeien tot wie we willen zijn … zoals een mooie vlinder die zich mag laten zien na een struggle van transformatie en Zijn wie hij/zij is omdat dat zo bedoeld is en niet anders. Laat je Zien en laat je Stem horen want JIJ bent belangrijk! En dan volgt nu de in mijn ogen fantastische bijdrage van Josefina:

Gebutst en gedeukt als jullie zijn, jullie Stem is Goud waard en heeft bestaansrecht, echter deze Stem wordt ons vaak afgenomen of verboden om te gebruiken. In Stilte zeggen we veel, in Stilte denken we veel, in Stilte weet je veel, in Stilte doe je veel echter de Kracht zit juist in Jouw Stem, in Jouw Unieke Stem want dat is waar je het over hebt. Je bent gezegend als je kan praten, vrijuit kan praten en waarom gebeurt het dan dat dit niet lukt of kan.

Laat je Stem horen; de boodschap van een vader aan zijn dochters

Wat een rijkdom bezitten we als we nagaan wat er in de wereld gebeurt op dit moment, in alle stilte maar vooral ook in woord, geschrift en Stem.

De Stem van eenieder is Goud waard en heeft bestaansrecht, echter deze Stem wordt ons vaak afgenomen of verboden om te gebruiken. In Stilte zeggen we veel, in Stilte denken we veel, in Stilte weet je veel, in Stilte doe je veel echter de Kracht zit juist in Jouw Stem, in Jouw Unieke Stem want dat is waar je het over hebt. Je bent gezegend als je kan praten, vrijuit kan praten en waarom gebeurt het dan dat dit niet lukt of kan.

Je hebt altijd de regels, de gewoonten, cultuur en allerlei andere smoesjes zou ik bijna willen zeggen want wie ben jij om mij de mond te snoeren, wie ben jij om mij te vertellen wie ik mag zijn of kan zijn, wie ben jij om mij te laten geloven dat ik Geen Recht van Spreken heb, Geen Recht van Zijn wie ik ben omdat ik zo wil zijn of mijn mening wil zeggen omdat dit mij is meegegeven vanuit de bron der liefde, de Stem van God, de Stem van het Recht!

Er zijn allerlei situaties waarin je weet hoe je je Stem kunt en mag gebruiken, dat zijn ongeschreven regels die we allemaal van binnen heel goed weten, echter door allerlei omstandigheden worden we zo gemaakt, zo gevormd naar de omstandigheden die op dat moment spelen. Bij het gezin waarin je wordt geboren, de familie lijn die je mee hebt gekregen, je DNA die je uitdraagt vanuit je eigen Kunnen, Weten en Vertrouwen om dat stukje vorm te geven door middel van je Stem te gebruiken, als baby , als peuter, als kleuter, als tiener, als puber, als jong volwassene, als volwassene, als ouder volwassene en later als je bijna aan het einde van je Leven bent aangekomen, hoop je dat Jouw Stem heeft bijgedragen aan de generaties na jou om dat stuk van Recht, Mensenrecht door te geven omdat dit jouw vrijheid geeft, begrip geeft en vooral onvoorwaardelijke Liefde geeft om je ogen te mogen sluiten en verder te mogen groeien op Jouw Manier.

Hoe verder? Hoe verder als je dit Recht niet hebt, als je geen Vrijheid hebt om dat te zeggen wat je vanuit je Hart wilt zeggen waarbij je Ziel je steeds beetje bij beetje laat zien waar je Stem zit, hoe deze toe te laten in Stilte om stukje bij beetje het vertrouwen te ondervinden om daadwerkelijk te staan voor wie JIJ bent, je Stem te laten horen omdat deze Uniek is en deze Kenbaar gemaakt mag worden zonder enige vorm van sabotage.

Waarom saboteer je jezelf soms terwijl er wel een vorm van vrijheid is om je mening aan te geven? Wat belemmert jou dan om deze handeling uit te voeren in een ongedwongen setting die toch een gedwongen handeling teweegbrengt waarbij je jezelf als het ware gevangen houdt, op slot zet en in Stilte in gesprek gaat en uiteindelijk besluit om Toch maar Niets te zeggen. Is dat de waarheid, jouw waarheid die met je speelt, met je gedachten aan de haal gaat om maar door zwijgen het te laten gebeuren.

Uit Angst zeggen we veel, uit Angst zeggen we weinig tot niets. Alles kan niets zijn in Stilte in de Waarheid die besloten zit in een moment van aarzeling, van twijfel, van falen, van niet genoeg zijn wie je bent.

Wat heeft dit voor zin als je bedenkt dat je bent geboren met een Jouw Unieke Mooie Stem, die je al vanaf baby zijnde mocht uiten zoals jij wilde echter door omstandigheden werd afgenomen of gaandeweg de Reis des Levens werd gevormd tot een vorm die niet bij je past, maar uiteindelijk je veilige haven werd omdat in Stilte je je beter kon verwoorden, kon verweren.

Ik weet wel dat ik mij heel vaak heb moeten verweren tegen woorden uit Angst, tegen woorden uit Minachting, uit Veroordeling, uit Jaloezie, uit Verdriet, uit Geloof, uit Onwetendheid, uit Cultuurgebonden DNA, uit negeren, uit niet Welkom zijn, uit Acties die allemaal voortkomen uit bovengenoemde situaties die zo schrijnend waren en heden ten dage nog steeds zijn, dat mijn Ziel brak als ik werd behandeld als Niets, als Niet Wetend, als een Nietsnut , waarbij dat stukje Stem ook werd afgepakt, verboden werd, maar mijn Ziel gaf mij de Kracht om mijn normen en waarden eer aan te doen door soms op gepaste momenten in Stilte te observeren, in Stilte alles te zeggen en in Stilte te accepteren denkende dat het voorbij gaat, dat het een vorm van uiting is die we allemaal in ons hebben echter door omstandigheden de één deze zal gebruiken en misbruiken voor eigen Goeddunken.

De boodschap: Visualiseer duidelijk het leven dat je wilt. Voel het in je Hart en Ziel en je zult het krijgen.

Ondanks alle hobbels, alle negatieve signalen en houdingen die mij heel vaak belemmerd hebben in mijn vrijheid om te zijn wie ik was, heb ik mij altijd voorgenomen dat diep van binnen in mijn Ziel deze altijd Zuiver en Puur was om mijn Pad des Levens te laten zien in de ontmoetingen die ik had, in de gesprekken met wie ik had, in de handelingen die ik deed, in de acties die er waren. In het ZIJN wie ik was veranderde niet vanbinnen, van binnen in mijn Ziel.

Ik was oneindig Vrij, oneindig Zuiver en oneindig Rijk.

Diegenen die mij Echt Zagen, gaven mij moed, gaven mij positieve Hoop, gaven mij de Kracht en onvoorwaardelijke Liefde om verder te gaan, verder te groeien zoals het bedoeld is. Je vormt als het ware een schild om je heen, als bescherming, dat je niet zo geraakt wordt in je Ziel omdat dat stukje, Jouw Stem is en deze altijd je de juiste woorden zal influisteren en je zal begeleiden in het goede wat je van binnen bent, denkt en wilt laten zien.

Je ogen vertellen veel zonder wat te zeggen, je oren horen veel zonder dat er geluid is of gesproken wordt, je Stem zegt veel zonder wat te zeggen, je Lichaam zegt alles gevormd met jouw unieke code, jouw DNA waar jij alleen de Sleutel van hebt om dat Stukje Vrijheid op jouw manier te delen en gewoon mag Zijn.

Weet dat ik er ben, weet dat ik jullie zie, weet dat ik jullie voel in jullie eenzame strijd, in jullie Stilte, in jullie Eenzaamheid om jullie de Stem te geven die jullie nodig hebben om te Zijn wie jullie zijn. Jullie zijn mijn dochters en ben zo dankbaar dat jullie mijn dochters wilden zijn en ik behoed jullie tegen de Angst, de Stem uit het Duister om jullie eigen Stem te laten spreken, te laten horen op een manier die bij jullie past.

Weet dat ik ook in mijn leven vaak mijn mond heb moeten houden en vaak heel boos werd op mezelf als ik mijzelf verloochende voor anderen omdat dit je Recht is, je Geboorterecht om te zijn wie je bent en met wie je bent, je altijd op een Respectvolle, Liefdevolle en Eervolle manier met die ander behoort om te gaan.

Waarom gebeurt dit dan? de DNA die Angst, faalAngst, dictator Angst en allerlei andere Angsten welke mij ook deden verstijven, deden doen slinken op dat moment, echter ik heb mij nooit minder gevoeld dan een ander omdat ik mij vasthield aan mijn eigen waarheid vanbinnen, diep verscholen in mijn Ziel en mij de Kracht gaf om weer verder te gaan. Vanaf kleins af aan ben ik voor minder aangezien, voor veel minder als niets betiteld en dat deed me doen denken dat ik was wie ik was. Mijn afkomst heb ik nooit verloochend en heb mij vastgehouden aan de verhalen, aan het gevoel vanuit mijn Hart, vanuit mijn Ziel om gewoon maar te zijn wie ik was, want dat kon ik het beste ondanks de tranen, het verdriet, de onnodige Pijn en de on-menselijke bejegening van sommigen heb ik mij staande weten te houden door de juiste mensen om mij heen Liefde, Aandacht en Respect te geven en Angst te delen in een vorm van Vertrouwen, Weten en Hoop dat die ander zijn handen aanreikte wanneer ik deze nodig had en dat gold uiteraard als een wederzijds gebeuren, een vanzelfsprekendheid die ik in jullie terug zie en zo bijzonder vindt dat ik met tranen net als jij, mijn lieveling het voelt.

Weet dat ik er ben voor jullie, 24/7 en weet dat jullie dat Plekje ook bezitten en weet dat jullie Ziel de boodschappen wil doorgeven die nodig zijn in het NU voor later. later is NU, vergeet dat niet!

Vergeet nooit wie je bent, waar je vandaan komt en in alle hobbels zit uiteindelijk een geschenk verborgen die je mag uitpakken als de tijd dit aangeeft, maar vergeet ook niet dat JIJ Recht hebt op wie je bent, wat je te zeggen hebt en hoe jij dit wilt in alle eenvoud, op een respectvolle manier en laat je niet van de Wijs brengen dat Jouw Mening het niet waard is om te benoemen, en dat Jouw Mening niet telt, want dat is de essentie van Zijn, de essentie van wie je was, bent en wilt zijn.

Jouw Mening laat je groeien, bloeien, inzien, vergeven, en zoveel meer dat dat jouw Stem verrijkt, laat verwonderen, bewondert en ademt in mijn Zijn om zo je eigen Weg te mogen vinden dag in, dag uit.

Jouw Stem is het stuk van je Ziel welke zich uit op deze manier naast je intuïtie en gevoel om jouw pad des levens te lopen, naast een ander soms, soms alleen, soms achter een ander en soms voor een ander om de weg te laten zien of moed verzamelen om die ander bij te staan op zijn of haar weg ter bescherming, vanuit passie, vanuit vraag of vanuit liefde .

Weet dat er altijd transformaties gaande zijn geweest gedurende de Tijd, gaande zijn en nog zullen komen om Jouw Stem te laten horen in dat ENE Moment welke je doet beseffen waar je zelf toe in staat bent als dat Ene Moment zich aandient.

Het is Tijd om je eigen Stem te laten zien, te laten horen en te laten voelen om daadwerkelijk acceptatie, verbondenheid, en Angst te laten varen waarbij het Zijn mag leven, mag sturen in alle eenvoud van het bestaan.

liefs papa”