(45) Modellen… een vervolg

Dit is alweer de 45e aflevering, nog even en dan is het 1ste jaar van deze website alweer voorbij. Terugkijkend naar alle blogs die zijn geschreven op de website, beginnen me op het gebied van rouwverwerking een aantal zaken op te vallen.

We hebben het over de vijf fasen ( (i) ontkenning, (ii) woede, (iii) onderhandelen, (iv) depressie en (v) acceptatie ) van het model met betrekking tot het omgaan met verdriet van Elisabeth Kübler Ross gehad in ‘Wat kunnen we met modellen doen’. De fasen vormen geen stappenplan dat kan worden uitgevoerd en afgevinkt, maar het zijn de fasen waar je met de verwerking van je rouw doorheen gaat. Wat dat betreft lijkt het net een project. Er is een oorzaak of reden voor het project ( het verlies ), er is een begin ( ontkenning ) en er is een einde ( acceptatie ). Na de acceptatie is het project gereed en gaat iedereen over tot de orde van de dag. De meeste mensen om ons heen lijken er zo over te denken.

Maar, geldt dat ook voor rouwverwerking? Het model van Elisabeth Kübler Ross suggereert ook een dergelijke uitkomst met fase (v) acceptatie. Modellen zijn het resultaat van veel onderzoek en niet alleen dat, de uitgangspunten voor een model zijn ook heel belangrijk. Het maakt namelijk nogal een verschil wanneer het model is gebaseerd op interviews met terminale patiënten, of met nabestaanden, of met mensen die zijn gescheiden, of…  Modellen zijn ook (soms heel grote) vereenvoudigingen van de werkelijkheid. Het resultaat is dat goede modellen wel veel kunnen verklaren, maar niet alles.

Een paar voorbeelden uit mijn leven.

Net als iedereen, denk ik, heb ik mijn eerste echte liefde gehad. Ondanks dat de liefde van ons beiden veel diepgang had waren er krachten aan het werk waardoor onze relatie uiteindelijk eindigde. Na een aantal relaties trouwde ik met mijn echtgenote, mijn grote liefde. Ons huwelijk had zo z’n diepte en hoogtepunten, maar we bleven er beiden tot aan de dood van mijn echtgenote toe voor gaan. Mijn echtgenote maakte mij na een aantal jaren er op attent dat ik telkens in dezelfde maand van het jaar een behoorlijke dip had. Zij had het waargenomen, mij was het niet opgevallen. Na een aantal gesprekken met haar bleek het moment samen te vallen met het beëindigen van de relatie met mijn eerste echte liefde. Het heeft nog even geduurd maar uiteindelijk verdween die jaarlijkse dip.

Medio juni 2000 overleed mijn dochter. En hoewel het leven doorgaat heb ik moeten constateren dat ik sindsdien elk jaar in juni een behoorlijke dip heb. Deze dip lijkt niet te gaan verdwijnen, integendeel, maar lijkt eerder elke jaar dieper te worden. Wanneer ik daar met anderen over praat is de reactie meestal in de trend van “logisch toch… het is je dochter… je hebt een ‘deel van je toekomst’ verloren… jullie waren ook heel dikke maatjes.” Maar beste lezer, besef wel dat alle fasen van “ontkenning” tot en met “acceptatie” van het model van Elisabeth Kübler Ross voor mij persoonlijk allang waren gepasseerd, zelfs voordat mijn dochter was overleden. Ik besef dat dit cru klinkt, maar ik denk dat je het begrijpt wanneer je enkele van mijn eerdere blogs hebt gelezen zoals ‘Hoe het begon’.

Januari 2011 overleed mijn echtgenote. Alhoewel haar overlijden relatief gezien nog kortgeleden is, kan ik constateren dat ik alle fasen van het model van Elisabeth Kübler Ross inmiddels heb doorlopen. Desondanks heb ik het laatste jaar ook hier weer een dip gehad. Dit keer was het niet rond de dag van haar overlijden in januari, maar… rond haar verjaardag in mei. Misschien komt het niet alleen omdat ik een ‘deel van mijn heden’ heb verloren, maar ook omdat we altijd rond haar verjaardag samen leuke dingen gingen doen.

Een conclusie die ik uit het voorgaande kan trekken is dat een rouwproces niet lineair hoeft te zijn zoals wordt aangegeven door het model van Elisabeth Kübler Ross, maar ook cyclisch kan zijn; een geregeld terugkerend fenomeen.

Blijkbaar kan je ondanks je acceptatie toch geregeld verdriet hebben omdat iets je ziel heel diep heeft geraakt.

Wordt vervolgd…

Auteur: Hans Fransen

Stichting Jouw Rouwverwerking

Gaarne uw reactie.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.