(39) Rouw en liefde

Persoonlijk beng ik niet meer bang voor rouw, het hoort immers bij het leven. Door de acceptatie daarvan ben ik een ander mens geworden. Ben ik daardoor een beter mens geworden? Ik weet het niet echt, ik heb er wel een mening over, maar laat dat graag aan u over om te bepalen.

We hebben het eerder gezegd in het “Landschap dat rouw heet”: “Het begrip rouw heeft een groot scala aan interpretaties. In het Nederlandse taalgebied staat “rouw” voor “het geheel van reacties na het overlijden of scheiden van iemand die belangrijk voor je is geweest”. Het Engelse taalgebied gaat nog een stap verder. Daar betekent “rouw” ook “een onfortuinlijke uitkomst.” Met andere woorden het begrip “rouw” varieert van het verlies van eenvoudig benoembare zaken zoals het verlies van een ketting tot en met het verlies van diegene die je het allerliefste is”.

Erg vaag allemaal: “Het begrip rouw heeft blijkbaar een groot scala aan interpretaties.” Rouw blijkt ook een emotie te zijn; hetzelfde geldt ook voor boosheid, blijheid, verdriet en ga zo maar door. Naar mijn mening zijn het allemaal varianten op een thema.

Laten we om te beginnen eens een gedachtenoefening doen.

In een groot dal liggen twee meren die van elkaar zijn gescheiden door middel van een dam. Water kan niet van het ene naar het andere meer stromen. Er zijn geen rivieren die water aan- en afvoeren naar en van de meren. Stel je nu de volgende situaties voor als twee uitersten van een thema:

  1. De dam tussen de beide meren is zo breed dat je met de auto wel een halfuur nodig hebt om dwars over de dam van het ene naar het andere meer te rijden.
    Wanneer het water in één van de meren plotseling verdwijnt – het maakt niet uit hoe dat gebeurt; één van de meren is ineens leeg – dan gebeurt er in het andere meer niets. Er is geen rimpeltje aan het oppervlak te zien en er stroomt ook geen water van het volle meer naar de plek waar het andere meer was. De dam is dermate breed en sterk dat het niet uitmaakt hoe diep het meer ook is.
  2. De dam tussen de beide meren is zo smal dat wanneer je op de dam staat en je evenwicht verliest, je in het ene of het andere meer valt.
    Wanneer het water nu in één van de meren plotseling verdwijnt – het maakt niet uit hoe dat gebeurt; één van de meren is ineens leeg – dan bezwijkt de smalle dam en stort het water met donderend geweld van het volle meer in het lege meer. Na verloop van tijd gaat het water langzamer stromen en komt het uiteindelijk weer tot rust. Het waterpeil is gedaald en het water dat eerst in het volle meer zat, is nu over een veel groter gebied verspreid. Van de dam vind je misschien nog wat restanten terug die boven water uitsteken.

Zie je het al voor je?

In de bovenstaande situaties stelt elk meer een mens voor, het water staat voor het gevoel en het dal en de dam staan voor de relaties tussen beiden mensen.

De eerste situatie staat voor twee mensen die weliswaar een relatie met elkaar hebben (het dal) maar op zo’n grote afstand van elkaar staan (de brede dam) dat het niet echt uitmaakt wanneer de ander verdwijnt door overlijden, scheiding of emigratie (het lege meer). Degene die achterblijft, gaat gewoon met z’n leven door alsof er niets is gebeurd (geen rimpeltje op het oppervlak van het volle meer).

De tweede situatie staat voor twee mensen die een relatie met elkaar hebben (het dal) en een heel nauwe band met elkaar hebben (de smalle dam). In deze situatie maakt het veel uit wanneer de ander verdwijnt door overlijden, scheiden of emigratie (het lege meer). Degene die achterblijft, ondergaat heftige emoties (de dam bezwijkt en het water stort met donderend geweld in het lege meer) en uiteindelijk komen ook deze emoties weer min of meer tot rust (het water gaat langzamer stromen en komt uiteindelijk tot stilstand). Er blijven littekens over (er steken nog wat restanten van de dam boven het nieuw gevormde meer uit) en je perspectief van het leven wordt of is veranderd (het meer bestrijkt nu het gehele dal en het niveau van het water is gedaald).

Zie je het nog steeds voor je?

Emotie is naar mijn mening het verschil in het gevoel voor en na het verdwijnen van de ander (het verschil in hoogte van het meer na het breken van de dam). Voor de goede orde, het hoeft niet altijd zo te zijn dat wanneer de ander verdwijnt dat een negatief gevoel (rouw of verdriet) oplevert, het zou ook een positief gevoel (blijdschap) kunnen opleveren in zin van “hoera, eindelijk van hem af”, het gevoel zou ook boosheid kunnen zijn; het is maar hoe je het bekijkt.

Rouwverwerking is dan naar mijn mening de wijze waarop het verschil in gevoel verandert (het water stort met donderend geweld in het lege meer en komt uiteindelijk min of meer tot rust). Het moge duidelijk zijn dat de mate van het verschil in gevoel van invloed is op de verwerking van rouw; wanneer er een groot verschil is dan zal de rouwverwerking veel onstuimiger verlopen dan wanneer er een klein verschil is. Ook de mate, ik weet niet of je het zo zou kunnen benoemen, van het gevoel (het volume van het meer) bepaalt hoe lang het duurt tot de verwerking van de rouw weer rustiger, minder onstuimig wordt.

Mooi, wat kan ik hier nu mee? Tijdens ons leven ontwikkelen we ons gevoel en wordt ons “meer” steeds voller. Hoe intenser een relatie verloopt en hoe meer diepgang deze heeft, hoe voller je “meer” wordt en hoe onstuimiger je proces van rouwverwerking verloopt wanneer de ander je verlaat. Zou je bij voorbaat je bewust willen zijn van een onstuimig rouwproces wanneer de ander je verlaat? Ik denk het niet! Wanneer je in je relatie met de ander daar al vanaf het begin rekening mee houdt dan verlies je naar mijn mening heel veel geluk en liefde. Simpelweg omdat je je gevoel in die relatie dan bewust afvlakt. Is dat wat je in een relatie wilt? Als dat zo is, is het dan wel ware liefde.

Kortom, rouw is een essentieel onderdeel van de emoties die van ons mensen echte mensen maken. Een doorleefd mens is een mens die niet zo nodig aan zichzelf denkt, maar die juist de ander in zijn leven centraal stelt. En de ander centraal stellen, noemen we dat niet liefde? Blijkbaar zijn rouw en liefde met elkaar verbonden; het één kan niet zonder het ander. Hoe je het ook wendt of keert, rouw betekent liefde voor de ander die je verliet. Waarom praten we in ons leven wel over liefde en niet over rouw? Waarom lopen we weg van of ontwijken we iemand die rouwt? Is het omdat we alleen maar ons zelf liefhebben… of is het misschien omdat we alleen maar aan ons zelf denken… of zijn we bang voor rouw… of zijn we bang om alleen te zijn… of zijn we bang voor de echte liefde?

Persoonlijk ben ik niet meer bang voor rouw. Het hoort immers bij het leven. Door de acceptatie daarvan ben ik een ander mens geworden. Ben ik daardoor een beter mens geworden? Ik weet het niet echt. Ik heb er wel een mening over, maar laat graag aan u over om te bepalen of je door rouw een beter mens wordt.

Auteur: Hans Fransen

Oprichter van Stichting Jouw Rouwverwerking

Gaarne uw reactie.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.