(30) Oorlog

Wat je er ook van mag vinden, het enige wat je te doen staat, is de ander volledig te accepteren zoals deze is in al zijn realiteit… Is dit niet de essentie van liefde?

Iedereen weet wat oorlog betekent; weet wat oorlog inhoudt; weet dat het gaat om belangrijke grondstoffen; weet dat het gaat om macht; weet dat het gaat om politiek; weet dat er vele doden vallen; weet dat er verschrikkelijke dingen gebeuren; weet dat er…

De meesten van ons hebben geen idee wat oorlog inhoudt. Het gaat allemaal langs ons heen. We hebben geen idee hoe het voelt om beperkt te zijn in onze vrije wereld en niet alles meer te mogen zeggen en doen. We hebben geen idee hoe het voelt om beperkt te zijn in alles waarover we normaliter iedere dag kunnen beschikken; hoe het voelt om helemaal niets meer te hebben. We hebben geen idee hoe het voelt om in een wereld te leven vol verschrikkingen, waarin je al helemaal niet zeker bent of je morgen nog wel leeft; een wereld waarin je nauwelijks iets te eten hebt; waarin vrede en vrijheid vage begrippen zijn omdat je alleen maar geweld of honger hebt gezien in je korte leven; een wereld waarin een mensenleven uiteindelijk niet echt meer belangrijk lijkt te zijn.

Ja, we lezen er dagelijks over in de krant en horen erover op de radio. We zien het op de tv of het internet. We zien bijvoorbeeld beelden over een verhongerend Afrika terwijl wij met ons goedgevulde bord aan tafel zitten… De ervaring, de emoties, de angst, de pijn en de wanhoop… die voelen we niet.

Toch kennen bijna alle families in ons land een oorlogsverleden. Het zijn niet alleen de families die de laatste decennia naar ons land zijn gevlucht om hier een veilig onderkomen te vinden. Het zijn ook de families waarvan zonen en dochters zijn uitgezonden om een bijdrage te leveren aan vredesmissies. Het zijn ook de families met een verleden uit de Tweede Wereldoorlog.

We kennen allemaal wel de verhalen van mensen die uit oorlogsgebieden zijn gevlucht of van de mensen die ondersteuning hebben geleverd vanuit allerlei organisaties. Wat opvalt, is dat de meesten over de verschrikkingen die ze hebben gezien en meegemaakt niet echt willen praten. Verschrikkingen die zo gruwelijk waren dat alleen al door het vertellen erover, de beelden weer op hun netvlies komen te staan waardoor ze alles opnieuw beleven. Beelden en ervaringen die ze liever willen vergeten… alleen weten ze niet hoe dat te doen en of ze daar überhaupt toe in staat zijn.

We kennen allemaal de verhalen over de ouders en grootouders die niet willen praten over de verschrikkingen die ze hebben gezien en meegemaakt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wat de kinderen ook vroegen, er werd niet over gepraat. Deze ouders wilden hun kinderen niet belasten met de verschrikkingen die zij zelf hebben meegemaakt; zij wilden het liefst die verschrikkingen voor altijd vergeten.

Hetzelfde geldt voor de zonen en dochters die een bijdragen leveren in vredesmissies. Bij hun terugkomst ervaart de familie dat de zoon of dochter emotioneel en mentaal niet meer dezelfde is als vroeger. Ook deze zonen en dochters willen veelal het liefst vergeten wat zij hebben meegemaakt.

Hoewel ik aan de ene kant begrip kan hebben voor de reden waarom ouders of grootouders niet willen praten over wat zij in oorlogssituaties hebben meegemaakt, vormt dit aan de andere kant voor de kinderen en kleinkinderen wel een lacune in de kennis over de familie waartoe zij behoren. Een lacune die kan leiden tot onbegrip en wantrouwen. Onbegrip en wantrouwen omdat de kinderen of kleinkinderen niet begrijpen waarom ouders of grootouders zo handelen, met als resultaat dat familiebanden verslechteren en soms zelfs geheel verdwijnen.

Ja, we kennen al die verhalen wel; wij lezen er dagelijks over. En ja, wij als buitenstaanders of beter als “beste stuurlui aan de wal”, hebben al snel onze mening klaar over het waarom, het hoe en vooral het wat dat je in de één of andere situatie wel of niet had moeten doen.

Alleen… wat we niet beseffen is dat deze mensen zwaar getraumatiseerd zijn en maar zo gewoon mogelijk ‘moeten’ functioneren. Dat verwacht de buitenwereld, wij dus, immers… en waarschijnlijk willen ze ook zelf niets liever. Er zijn mensen die in zo’n geval in therapie gaan. Anderen hebben het nooit gedurfd omdat ze waren bang voor alle rotzooi die dan naar buiten zou komen. Zij houden de rest van hun leven het deksel zorgvuldig op de doos van Pandora en zijn doodsbang dat, als ze hem open zouden doen, dat wat eruit zou komen niet hanteerbaar is. Het wankele evenwicht dat zij voor zichzelf en de buitenwereld hebben gecreëerd zou dan misschien wel kapot gaan. Voor hen is het een vorm van zelfbescherming.

Iets waar wij als buitenstaanders nooit bij stilstaan is wat wij gedaan zouden hebben als wij ons in een dergelijke situatie hadden bevonden met inbegrip van alle emoties, onzekerheid, gevaar, honger, angst en bedreiging. Niemand, maar dan ook niemand, kan zich hierop voorbereiden vanwege het simpele feit dat je het niet volledig kunt begrijpen wanneer je je nooit in een dergelijke situatie hebt bevonden. Hoe je handelt, weet je pas wanneer het moment daar is. Alleen dan en op dat moment heb je recht van spreken.

Wat je er ook van mag vinden, het enige wat je te doen staat, is de ander volledig te accepteren zoals deze is in al zijn realiteit… Is dit niet de essentie van liefde?

Auteur: Hans Fransen

Stichting Jouw Rouwverwerking

Gaarne uw reactie.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.